فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

تئوری‌های حاکم بر قراردادهای نفتی از منظر آرای داوری بین المللی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستخرج از رساله

نویسندگان
یوسف بهدادی نیا 1
سیدیاسر ضیایی 2
علی مشهدی 2
1 گروه حقوق بین الملل، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 دانشیار حقوق بین الملل و عمومی، واحد حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
10.22034/isj.2023.360626.1901
چکیده
رویه‌ داوری‌های بین‌المللی که از نیمه دوم قرن بیستم توسط تابعان و ذینفعان عمده منابع نفتی یعنی شرکت‌های نفتی و کشورهای نفت‌خیز ایجاد شد، باعث صدور آرای مهمی گردید که به مثابه رویه قضایی در حقوق بین‌الملل تثبیت شد و نقشی مهم و راهگشا درقراردادها و اختلافات بعدی ایفا کرد؛ از جمله‌ این آراء می‌توان به رأی‌های صادره در پرونده‌های بی‌پی و لیامکو و تاپکو علیه لیبی، آجیپ علیه کنگو، سافیر علیه شرکت ملی ایران و دعاوی نفتی بین آمریکا وایران خصوصا دعوای آموکو و کنسرسیوم اشاره کرد. در چنین چشم‌اندازی سؤال این است که رویه-های داوری بین‌المللی در اختلافات قراردادهای نفتی، توانسته‌اند به عنوان تئوری‌های ثابت، راهگشای حل اختلافات بعدی باشند؟ برای پاسخ به این پرسش با بررسی تحلیلی و تبیینی تئوری‌ها و نظریات داوران در مورد قوانین برخی کشورها، رویه‌های داوری قراردادهای نفتی در طول زمان و استفاده از ابزار کتابخانه‌ای‌، اسناد و منابع اینترنتی جهت گردآوری داده‌ها، به این نتیجه می‌رسیم که آراء و استدلال‌های داوران، نه ‌تنها توانسته‌اند اختلافات در حوزه‌های نفت را به شکل چشمگیری حل کنند، بلکه باعث گردیده‌اند، با ریشه‌یابی دقیق و کسب تجربیات فراوان هر چند گران از بوجود آمدن مجدد این اختلافات جلوگیری نمایند. علاوه بر آن علیرغم کم‌وکاستی‌ها و اختلافات نظری داوران در رویه‌های داوری،‌ این رویه‌ها کماکان، الهام‌بخش حل اختلافات، میان شرکت‌های نفتی و کشورهای میزبان گردیده‌اند.
کلیدواژه‌ها
قراردادهای نفتی
آرای داوری بین‌المللی
شرکت‌های‌ بین‌المللی
حقوق بین‌الملل
حقوق بازرگانی

موضوعات

عنوان مقاله English

Theories of Petroleum Contracts from Perspective of International Arbitration Verdicts

نویسندگان English

Yousef Behdadnia 1
Seyyed Yaser Ziaee 2
Ali Mashhadi 2
1 Department of International Laws, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
2 Associate Professor, Department of International and Public Law, Faculty of Law, Qom University, Qom, Iran
چکیده English

In the second half of the 21st century, stakeholders of the petroleum industry established international arbitration precedents, which gave birth to important verdicts and legal principles in international law. These precedents have played a key role in resolving disputes. According to the analytical and explanatory review of theories and verdicts of international arbitration regarding the rules of different countries through desk methods, online documents, and online references over time, it is concluded that arbitral verdicts have not only resolved the petroleum sector disputes but also effectively prevented their recurrence through meticulous cause analysis.

کلیدواژه‌ها English

petroleum contracts
international arbitration precedents
international companies
international law
commercial law
  1. القشیری، ا.، و ریاض، ط. (1382). قانون حاکم بر نسل جدید قراردادهای نفتی چرخش در روند داوری، ترجمه محسن محبی، فصلنامه حقوقی دفتر خدمات حقوقی ­بین‌­المللی­ جمهوری ­اسلامی ایران، (1)29،109 -29
  2. اسلامی، م. (1393). نقدی بر نظریه­های Petrolea Lex و Mercatorea Lex در حقوق و قراردادهای بین­المللی نفت. فصلنامة حقوقی بین‌­المللی،31(50)، 36-9.
  3. اقاموسی طهرانی، ر.، و نعمتی، م. (1398). گونه‌­شناسی و آسیب­‌شناسی حقوقی قراردادهای بالادستی نقت وگاز با توجه به حاکمیت و امنیت ملی. فصلنامه اقتصاد دفاع 4(12)،73-47
  4. انصاری، و. (1387). کلیات حقوق قراردادهای اداری، تهران: حقوقدان دانش ­نگار، چاپ چهارم.
  5. امیری، م.، رییسی، ل.، و راعی، م. (1399). اجرای تعهدات کشورها نسبت به حق بر محیط­زیست سالم (مطالعه موردی سند الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت). فصلنامه مطالعات بین­‌المللی، 17(3)، 135-155.
  6. اشرف زاده، س.ح. (1400). اینکوترمز 2020: قواعد اتاق بازرگانی بین‌­المللی برای استفاده از اصطلاحات تجاری داخلی و بین­الملل. تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی.
  7. باوت، د.و. (بی­تا). قراردادهای دولت با بیگانگان؛ تحولات معاصر در مسأله غرامت ناشی از فسخ یا نقض این قراردادها. ترجمه علی قاسمی. مجله حقوقی دفتر خدمات بین­المللی جمهوری اسلامی ایران، 12(17و16)، 379-390.
  8. پایگاه الکترونیکی encharter.org
  9. جعفری لنگرودی، م. ج. (1386). ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش، چاپ هجدهم.
  10. چینی­ساز، م.، و اصغریان، م. (1399). رویه داوری بین‌المللی درباره شرط تعهد به پرداخت غرامت در قراردادهای نفتی با نگاهی به قراردادهای جدید نفتی ایران .IPC فصلنامه پژوهش‌های سیاسی و بین‌­المللی، 11(45)، (409-442)
  11. حکیمیان، ع.م. (1398). نظریه­ قراردادهای سرمایه‌­گذاری انعطاف­‌پذیر در بخش بالادستی. دوفصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی.20(15) ،23-1
  12. دوپویی، ر. (1379). یک رأی داوری و دو نقد. ترجمه مرتضی کلانتریان. تهران: آگاه.
  13. دعاگوئی ­هریس، ک. (1395). قراردادهای بالادستی نفتی از منظرحقوق ­بین‌­الملل. تهران: قانون یار.
  14. شیروی،ع. (1395). حقوق نفت­وگاز. تهران: میزان، چاپ سوم.
  15. شیروی، ع.، ابراهیمی، س.ن.، و اصغریان، م. ( 1393). اکتشاف و توسعه میادین نفتی ایران از طریق قراردادهای بیع ­متقابل، مجله حقوقی بین­المللی نشر میزان، 51(40)، 242-263.
  16. عاکفی­ قاضیانی، م.ح.، و عاکفی قاضیانی، م.و. (1400). منابع حقوق بین­الملل سرمایه­گذاری؛ تفوق قوانین داخلی. فصلنامه مطالعات بین­المللی، 18(1)، 63-82.
  17. فلسفی، ه. (1399). حقوق بین­‌الملل معاهدات. تهران: نشر نو، چاپ ششم.
  18. فرانسوا، ر. (1379). نقد نسبت به رأی «تاپکو» تحت عنوان «خدایان و قهرمانان» یک رأی داوری و دو نقد، ترجمه دکتر مرتضی کلانتریان. تهران: آگاه.
  19. قنواتی، ج.، و اکبری، ع. (1398). اهمیت نهاد داوری و تاملی بر شرایط قانونی مراجعه به آن در اختلافات­ نفتی ایران. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 9(33)، 1-19.
  20. کبیرآبادی، غ.، محمدی، ا.، وسلطانی، ر. (1397).حقوق بین­‌المللی و الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی بررسی موردی قراردادهای بین‌المللی نفت­وگاز. دوفصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 6(11)، 185-213.
  21. موحد، م.ع.(1393)، درس‌هایی از داوری­‌های نفتی. تهران: کارنامه، چاپ دوم.
  22. مجموعـه قـوانین و مقررات نفت، گاز و پتروشیمی. (1381). «قانون راجع به اجازه مبادله و اجرای پنج فقره قرارداد نفت» مصوب 24/11/1343، تهران: امور حقوقی شرکت ملی نفت ایران و اداره کل روابـط عمـومی وزارت نفت.
  23. محبی، م. (1385). رویه داوری بین­‌المللی درباره غرامت (دعاوی نفتی)، نشریه حقوقی مرکز امور حقوقی بین­المللی معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری، 23(35 )، 9-70.
  24. Arbitration Tribunal (Sauser-Hall, Referee; Badawi/Hassan and Habachy Arbitrators) (1958). Published online 23 Augus. by Cambridge University Press.
  25. Aminoil v. Kuweit. (1982). 66 I.L.R., 518
  26. A/RES/523(VI). (1952). Integrated economic development and commercial agreements A/2052,A/PV.360, 12 Jan., Without vote.
  27. A/RES/837(IX)C.3,12A/PV.512,14, (1954). Dec.,41-11-3, non-recordedA/2829, Amended by A/L.187Recommendations concerning international. respect for the right of peoples and nations to self-determination (1959).
  28. Betin, )2022). Lex petrolea in international arbitration—a very English dissent. Journal of Journal of World Energy Law and Business.15. 295–317 doi: 10.1093/jwelb/jwac016
  29. Bishop, (1998). International Arbitration of Petroleum Disputes: 23 Yearbook of Commercial Arbitration the Development of Lex Petrolea. 1131-1209.
  30. Childs, T.C.C. (2011). Update on Lex Petrolea: The Continuing Development of Customary Law Relating to International Oil and Gas, Exploration and Production. Journal of World Energy Law and Business, 4(3), 214-259.
  31. Cohen, J. L. (2012). Globalization and Sovereignty. Rethinking Legality, Legitimacy, and Constitutionalism. New York: Cambridge University Press.
  32. Daintith, T. (2017). Against lex petrolea. Journal of World Energy Law and Business, 10(1). 1-13.
  33. Energy Charter Treaty (1994). Available at: http://www.energycharter.org/process/energy-chartertreaty
  34. Gümplová, (2014). Restraining permanent sovereignty over natural resources, Institute for Political Science. 53, 93-114, at: dx.doi.org/10.5565/rev/enrahonar
  35. General Assembly resolution 1803 (XVII) of 14 December (1962). Permanent sovereignty over natural resources, General Assembly 17th
  36. Gerold, H. (1981). Commentary on the UNCITRAL Conciliation Rules, VI Yearbook of Commercial Arbitration, p. 173.
  37. http://www.iccwbo.org/Products-and-Services/Arbitration- and ADR/ Mediation/ Introduction /Mediationand-ADR-statistics/
  38. International Law Reports, (1963). Cambridge University Press, (27), 117-233
  39. International Chamber of Commerce (ICC) releases Incoterms. (2020).
  40. Kuwait versus the American Independent Oil Company (AMINOIL). (1982) I.L.M., 21(5).976–1053.
  41. Lawrence Atsegbua. (1993). Principle of permanent sovereignty over natural resources and its contribution to modern petroleum development agreements. Journal of the Indian Law Institute, 35(1/2),115-126
  42. Lauterpacht, E. (1970). International Law Reports. Vol. 41, United Kingdom: Cambridge University Press.
  43. Raina v. International Labour Organization. Administrative Tribunal of the International Labour Organization. (1958), 28 March.
  44. Resolution, 3281 .(1974)GA Res. (xxix), UN GAOR, 29th Sess. (31)
  45. Sangwani, L.C., & Ng'ambi, (2015) University Chicago International Law Review Permanent Sovereignty Over Natural Resources and the Sanctity of Contracts, From the Angle of Lucrum Cessans Sangwani, University of Zambia, School of Law, 12(2), 152-172.
  46. Schrijver, N. (2010). Development without Destruction, The UN and Global Resource Management, (United Nations Intellectual History Project Series) published Indiana University Press.
  47. Texaco v. Libya, 53 ILR., (1977), 381.
  48. The lawsuit of the Saudi government in1958 against the Aramco company (1958).
  49. Ucheora, O. (2004). Resolution of Oil and Gas Disputes at ICSID, News form ICSID, 21(2), 1-16.
  50. UN General Assembly, right to exploit freely natural wealth and resources, 21 December (1952). A/RES/626, available at:https://www.refworld.org/docid/3b00f0853e.html
  51. Weston, B.H. (1981). The Charter of Economic Rights and Duties of States and the Deprivation of Foreign-Owned Wealth, The American Journal of International Law Cambridge University Press, 75(3), 437-475.