آسیب شناسی اصالت و استقلال جنبش دانشجویی در ایران معاصر

نوع مقاله: مقاله مستقل پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی آزادشهرگرگان

2 کارشناسی ارشد مطالعات آسیای مرکزی وقفقاز دانشگاه علامه طباطبایی تهران

چکیده

نوشتار حاضر با بهره گیری از رویکرد توصیفی - تحلیلی در پاسخ به این پرسش که آیا جنبش دانشجویی در ایران معاصر، به‌ طورکلی و در عصر جمهوری اسلامی، به‌طور ویژه، جنبش سیاسی مستقلی به حساب می‌آید یا خیر یا به بیانی شفاف‌تر، آیا جنبش دانشجویی در تحولات سیاسی - اجتماعی ایران معاصر و به‌ویژه دورۀ جمهوری اسلامی ایران، مستقل بوده یا اینکه خود از سایر جنبش‌ها و جریان‌های سیاسی تأثیر پذیرفته است، درصدد است نشان دهد که جریان‌های سیاسی در بخش اعظم تحولات سیاسی - اجتماعی ایران معاصر از جنبش دانشجویی استفادۀ ابزاری نموده و از نظر فعالیت، آن را تابع و وابستۀ خود نموده‌اند؛ چنان‌که در عصر پهلوی این جنبش تابع سه جریان چپ (مارکسیسم)، ملّی‌گرا و مذهبی و در عصر جمهوری اسلامی در مقطعی کوتاه تحت تأثیر مارکسیسم و لیبرالیسم و سپس تحت تأثیر جریان اسلام‌گرا، اعم از اصلاح‌‌طلبی و اصول‌گرایی، بوده است؛ البته آزمون و تأیید این فرضیه نافی استقلال و فعالیت مستقل جنبش دانشجویی در مقاطع کوتاهی از حیات انقلاب اسلامی، همچون اقدام هوشیارانۀ دانشجویان در تشکیل سپاه پاسداران و جهاد سازندگی، مقابله با گروهک‌ها، تسخیر لانۀ جاسوسی آمریکا و حضور فعال در هشت‌سال دفاع مقدس، نیست.

کلیدواژه‌ها


1-  آبراهامیان، یرواند،1379،ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ احمد گل محمدی و ابراهیم فتاحی، تهران: انتشارات نی.ص 348

2-  اممن،تی کی،1386،جنبش‌های اجتماعی جدید، ترجمۀ احمد احمدلو، اصفهان: انتشارات گلبن.

3-  بشیریه، حسین،1368،جامعه‌شناسی سیاسی، تهران: نشر نی.ص 248

4-  بشیریه، حسین،1381،دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران، تهران: نگاه معاصر. ص 139

5-  تیلی، چارلز،1385،از بسیج تا انقلاب، ترجمۀ علی مرشدی‌زاد، تهران: پژوهشکده امام خمینی(ره).صص 80-85

6-  خرمشاد، محمدباقر،1384،"جنبش دانشجویی در ایران: تأملی نظری/ مثلث جنبش"، هفته‌نامه خردنامه همشهری، شماره 79‌، آذر. صص 6-7

7-  خلیلی، عبدالرسول،1390،هربرت مارکوزه: روشن بینی جوانان و جنبش دانشجویی، تهران: انتشارات چشمه. ص 15

8-  دارابی، علی،1394،جریان شناسی سیاسی در ایران، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. صص 327-333

9-  رفیع‌زاده شهرام و تمدن، نیما‌،1379،شلیک به اصلاحات؛ نگاهی به ترور سعید حجاریان، تهران: انتشارات گلپونه. ص 245

10- زاهد زاهدانی، سعید،1377،"نظریه ترکیبی در مورد جنبش‌های اجتماعی"، فصلنامه فرهنگ، شماره 27 و 28. ص 245

11- ‌ظریفی، ابوالحسن،1378،سازمان دانشجویان دانشگاه تهران، تهران: نشر شیرازه. ص 154

12- عسگری، غلامرضا،1380،دیروز، امروز، فردای جنبش دانشجویی، تهران: نشر نی.

13- کریمیان، علیرضا،1381،جنبش دانشجویی در ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. صص 157-202

14- مرتجی،حجت،1378،جناح‌های سیاسی در ایران، تهران: نقش و نگار. ص142

15- ملک آشتیانی، ایمان،1386، «بازخوانی و آسیب‌شناسی لایه‌های جنبش دانشجویی»، پایگاه اینترنتی کانون اندیشه جوان، 27دی. مشاهده در آذر 1395

16- قابل مشاهده در: http://www.canoon.org/porseman/jonbesh/000778.php

17- نش، کیت،1380،جامعه‌شناسی سیاسی معاصر، ترجمۀ محمدتقی دلفروز، تهران: نشر کویر. صص 148-152

18- هانتینگتون، ساموئل،1375،سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر علم.ص 536

 

ب) انگلیسی

19-    Bill, James. Allan ,1972, Comparative Politics, Lanham: Unirersity Press of America.p5

20-    Halpern,Manfred,1963, The Politics of Social in the Middle East and North Africa, Prinversity Press, Princeton, New Jersey. P51

21-    Hofstadter, R., 1964, Anti- Intellectualism in American Life, USA, Knopf.p27

22-    Szezepanski, J., 1961, Intellectuals in Contemporary Societies, Stanrd. P 45