طراز جهانی حقوق بین‌الملل محیط زیست : راهبردها و رهیافت‌ها

نوع مقاله: مقاله مستقل پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری حقوق محیط زیست و مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم وتحقیقات تهران

2 پژوهشگر دوره دکتری حقوق بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

3 استادیار دانشگاه آزاداسلامی واحد علوم و تحقیقات ترهان و مدیر مرکز مطالعات حقوق بین الملل و جهانی شدن کانادا

چکیده

محیط زیست جهانی به سبب رشد و توسعه‌ی روزآمد نحوه زندگی انسانی، نیازمند حمایت و حفاظت از طریق وضع و اجرای قواعد حقوقی الزام آور و غیرالزام آور است. این سنگ بنای نظام حقوقی، منبعث از ساختارهای نهادینه نظام بین‌الملل معاهداتی و غیر معاهداتی است. در واقع طراز جهانی حقوق بین‌الملل محیط زیست بر اساس معیارهای سنجش عملکردی ظرفیت‌ها حقوقی، کاستی‌ها و محدودیت‌ها و همچنین روند دیپلماسی محیط زیستی،  مشخص می‌گردد. از این رو هدف از انجام این پژوهش تبیین و بررسی شاخص‌های کمی نظیر کمبود منابع مالی و ناکآرامدی نظام ضمانت اجرا و پرهزینه بودن حفاظت‌از محیط‌زیست و بررسی شاخص‌های کیفی نظیر مسئولیت نرم و وجود مکانیسم‌های اجرایی و چارچوب نظام کنوانسیونی به منظور سنجش طراز نظام حقوق بین‌الملل محیط زیست از منظر جهانی است. در این پژوهش دغدغه‌ی ذهنی نویسندگان طرح این سوال است که با وجود تعاملات بین‌المللی در مسیر تعالی حفاظت از محیط زیست و روند رو به رشد توسعه‌ی حقوق بین‌الملل محیط زیست، چرا مخاطرات محیط زیستی هر روز در ابعاد وسیع‌تری زیست کره را تهدید می‌نماید و آیا طراز جهانی و جایگاه واقعی حفاظت از اصالت محیط زیست و کرامت بشری حفظ گردیده است؟ این پرسش فروض بسیاری را می‌تواند داشته باشد اما فرضیه‌ی ما بر این بستر‌استوار است که هر چند توسعه‌ی حقوق بین‌الملل محیط زیست در پرتو نظام معاهداتی و قضایی چشمگیر بوده اما عملکرد دولت‌ها در پرتو رویه و اجرا همواره نظم جهانی محیط زیستی را‌برهم زده و طراز جهانی را همواره در مظان نوسان قرار داده است. با این وصف در این پژوهش، ضمن تبیین روند توسعه به موانع و کاستی‌ها و همچنین آینده‌ی پیش روی حقوق بین‌الملل محیط زیست می‌پردازیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. پورهاشمی، سید عباس و ارغند، بهاره، حقوق بین‌الملل محیط زیست، انتشارات دادگستر،1392،ص126.
  2. پورهاشمی، سید عباس ، نمامیان پیمان ، طیبی سبحان (1394)"جرم انگاری تروریسم زیست محیطی؛ چالش‌ها، هنجارها و راهبردها" فصلنامه علمی پژوهشی علوم و تکنولوژی محیط زیست‌، دوره هفدم، شماره یک ، بهار، صص167-182.
  3. تقوی،لعبت و طیبی، سبحان.(1391).چالش‌های جهانی حقوق بین‌الملل محیط زیست؛ تغییرات آب و هوائی تهدیدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی، فصلنامه علمی ترویجی مطالعات پلیس بین‌الملل، سال سوم،شماره11،ص123.
  4. دی منتو، جوزپ ،(1394) حقوق بین‌الملل و محیط زیست جهانی،ترجمه: سبحان طیبی، انتشارات حقوقی مجد، ص213.
  5. زارع ، علی و پورهاشمی، سید عباس،(1386) توسعه نوین در حقوق بین‌الملل محیط زیست با تأکید بر کنوانسیون حقوق بهره برداری از آبراههای  بین‌المللی برای مقاصد غیرکشتیرانی 1997، دانشنامه حقوق و سیاست، شماره 5 ص‏101-110.
  6. طیبی، سبحان(1392)، دیپلماسی محیط زیست : فرآیند موثر حفاظت از محیط زیست جهانی، وبلاگ دانشمندان حقوق ایران فردا، به نشانی: http:ehsantohid.blogfa.com
  7. طیبی، سبحان و میرترابی، هدیه سادات(1393)، دیپلماسی محیط زیست؛رهیافتی موثر در نیل به‌سوی حفاظت و توسعه پایدار، دومین همایش ملی برنامه‌ریزی،‌حفاظت حمایت از محیط زیست و توسعه پایدار اسفندماه، همدان و چاپ در مجموعه مقالات رهیافت‌های نوین در پرتو حقوق بین‌الملل محیط زیست، باهتمام سبحان طیبی، انتشارات خرسندی، در حال چاپ، صص834-844.
  8. طیبی، سبحان و آزادبخت، بی تا (1394)، حفاظت از محیط زیست در پرتو حقوق بین‌الملل بشردوستانه (چشم اندازی برای توسعه پایدار)،انتشارات حقوقی مجد، صص265-310.
  9. لری، دیوید کنت و پی سو پاتی ، بالا کرشنا(1393)، آینده حقوق بین‌الملل محیط زیست در عصر جهانی شدن، ترجمه سبحان طیبی، صفیه طیبی، انتشارات مرکز ملی مطالعات جهانی شدن نهاد ریاست جمهوری، صص 393-396.

10. وایت، راب (1394)، جرایم علیه طبیعت؛ جرم‌شناسی محیط‌زیست و عدالت زیست‌محیطی، ترجمه پیمان نمامیان و سبحان طیبی،انتشارات حقوقی مجد،ص151.

 

  1. Anton, Donald K,(2012) “The 2012 United Nations Conference on Sustainable Development and the Future of International Environmental Protection”, Consilience: The Journal of Sustainable Development, Vol. 7, Iss. 1 , Pp. 64–72
  2. Beyerlin ,Ulrich,(2006) “ Bridging the North-South Divide in International Environmental Law”, Max-Planck-Institut für ausländisches öffentliches Recht und Völkerrecht,  http://www.zaoerv.de.
  3. Chazournes ,L. Boisson de,(1998) « La protection de l’environnement global et les visages de l’action normative internationale », 1998, p. 47.
  4. Dupuy,P.M,(1997) « Où en est le droit international de l’environnement à la fin du siècle ? », RGDIP, No4, p. 890.
  5. Delmas-Marty. M.,(2007) « A quoi sert le droit international ? Le droit international providence du XXIème siècle », in RBDI,  1, p. 10 et 11.
  6. Goodwin, EJ, “Delegate Preparation and Participation in Conferences of the Parties to Environmental Treaties”, International Community Law Review , 2013, P. 45-76
  7. Gaillard ,Emilie,(2011)Des crimes contre l’humanité aux crimes contre les générations futures : Vers une transposition du concept éthique de responsabilité transgénérationnelle en droit pénal international?, The McGill International Journal of Sustainable Development Law and Policy (JSDLP) Volume 7: Issue 2, p. 183
  8. Handl, Gunther. (1994). Controlling Implementation and Compliance with International Environmental Commitments: The Rocky Road from Rio. Colorado Journal of International Environmental Law and Policy 5 : 305 –331.
  9. IPCC, Summary for Policymakers(2013), 27 September, IPPC WGI AR5, aux pp. SPM-3 et SPM-15. 
  10. Kiss.A.-Ch,(1993) « Les traités-cadres : une technique juridique caractéristique du droit international de l’environnement », in AFDI, pp.792-797.
  11. Kiss.A et ,Beurier J.P., (2004)Droit international de l’environnement, Paris, Pedone, P.58.
  12. Lavieille J.-M., (éd),(1997) Les institutions créées par des Conventions internationales relatives à la protection de l’environnement, Université de Limoges, CRIDEAU-CNRS.
  13. Leary ,David & Pisupati , Balakrishna,(2010) The Future of International Environmental Law, Tokyo: United Nations University Press, pp. 127-146;
  14. Nouzha,C, « Réflexion sur la contribution de la Cour internationale de justice à la protection des ressources naturelles », RJE, 2000, vol. 3, p. 391-420. M. Perrin de Brichambaut, « Les avis consultatifs de la CIJ sur la licéité des armes nucléaires », AFDI, 1996, p. 315.
  15. Poorhashemi, S. A. , Khoshmaneshzadeh, B.,  Soltanieh .M, Hermidasbavand ,D ,(2012) “Analyzing the individual and social rights condition of climate refugees from the international environmental law perspective”, International Journal of Environmental Science and Technology, January, Volume 9, Issue 1, pp 57-67.
  16. Tayebi,s ,Moosavi.S.F, Poorhashemi.S.A.(2015). Environmental Diplomacy in the Light of International Convergence: an Effective Approach towards International Interaction and Sustainable Peace, Kasmera Journal, No43(2),p 386-419.
  17. Tayebi,s ,Moosavi.S.F, Poorhashemi.S.A.(2016).Strategic International Interactions Effective in Attaining Global Peace in the Light of Environmental Diplomacy, International Environmental Agreement: Law, Political and Economic Journal, In Process.