فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال تشکیلات خودگردان و بازتاب آن بر مساله فلسطین

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان
محمدحسین ایوبی 1
مهدی جاودانی‌مقدم 2
1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه روابط بین‌الملل، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.
10.22034/isj.2026.578967.2447
چکیده
مسأله فلسطین همواره یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بوده است که در چارچوب گفتمان «مقاومت» و نفی نظم تحمیلی غربی صورت‌بندی شده است. با این حال، شکل‌گیری تشکیلات خودگردان فلسطین پس از توافقات اسلو، معادله‌ای جدید در سیاست فلسطینی ایجاد کرده و بر نوع تعامل بازیگران منطقه‌ای تأثیر گذاشته است. سؤال اصلی پژوهش این است که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال تشکیلات خودگردان فلسطین چه روندی را طی کرده و این رویکرد چه تأثیری بر معادلات داخلی فلسطین و جایگاه جریان مقاومت بر جای گذاشته است؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری و تحلیل شده‌اند. هدف این پژوهش تبیین روند تحولات سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال تشکیلات خودگردان و ارزیابی پیامدهای آن بر ساختار سیاسی فلسطین و جریان مقاومت است. نتیجه کلی نشان می‌دهد که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال تشکیلات خودگردان فلسطین روندی متغیر و نوسانی را طی کرده که تحت‌تأثیر عوامل درونی (رقابت‌های درون‌فلسطینی و نوسان مشروعیت نهادها) و عوامل بیرونی (فشارها و ملاحظات منطقه‌ای و بین‌المللی و توافقاتی مانند اسلو) شکل گرفته است. این وضعیت به‌طور معناداری بر ظرفیت‌های سیاسی و جایگاه جریان مقاومت اثرگذار بوده و تداوم عدم تعامل مؤثر میان طرفین، بهره‌گیری هم‌زمان از ظرفیت‌های حقوقی و میدانی مسأله فلسطین را با محدودیت مواجه کرده است.
کلیدواژه‌ها
کلیدواژگان: سیاست خارجی
جمهوری اسلامی ایران
فلسطین
تشکیلات خودگردان
غرب آسیا
موضوعات

عنوان مقاله English

The Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran toward the Palestinian Authority and Its Implications for the Palestinian Question

نویسندگان English

Muhammad Hussain Ayoubi 1
Mahdi Javdani Moghaddam 2
1 MA Student of Imam Sadiq University (as), Tehran, Iran.
2 Associate Prof. at International Relations, Imam, Sadiq University (as), Tehran,, Iran.
چکیده English

The Palestinian issue has consistently been one of the central axes of the foreign policy of the Islamic Republic of Iran, framed within the discourse of “resistance” and the rejection of an imposed Western order. However, the establishment of the Palestinian Authority following the Oslo Accords introduced a new equation in Palestinian politics and influenced the pattern of interaction among regional actors. The main research question is: what trajectory has the policy of the Islamic Republic of Iran toward the Palestinian Authority followed, and what impact has this approach had on the internal dynamics of Palestine and the position of the resistance movement? The research method is descriptive-analytical, and the data have been collected and analyzed using library and documentary sources. The aim of this study is to explain the evolution of Iran’s policy toward the Palestinian Authority and to evaluate its consequences for the political structure of Palestine and the resistance movement. The overall result shows that the foreign policy of the Islamic Republic of Iran toward the Palestinian Authority has followed a variable and fluctuating trajectory, shaped by a combination of internal factors (intra-Palestinian rivalries and fluctuations in institutional legitimacy) and external factors (regional developments, international pressures, and agreements such as the Oslo Accords). This situation has significantly affected the political capacities and the position of the resistance movement, and the continuation of ineffective interaction between the two sides has constrained the simultaneous utilization of the legal and field capacities of the Palestinian issue.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Islamic Republic of Iran
Foreign Policy
West Asia
Palestine
Palestinian Authority
1.    آدمی، علی، و فایضی، محمدمحسن. (1395). جایگاه جنبش‌های فلسطینی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت: واکاوی مفاهیم و نظریه‌های رایج توسعه و تجارب ایران و جهان به‌سوی نظریه اسلامی–ایرانی پیشرفت، 22(5)، 3808–3817.
2.    حسینی خامنه‌ای، سیدعلی. (1372، 25 شهریور). بیانات در دیدار فرماندهان و مسئولان دفاتر نمایندگی ولیّ‌فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای. https://khl.ink/f/2686
3.    دهقانی‌فیروزآبادی، سید جلال، شهبازی، نسیبه، و فریدونی، احمد. (1391). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال فلسطین از منظر سازه‌انگاری. رهیافت انقلاب اسلامی، 18(6)، 3–24.
4.    العاصی، حسن. (March 31, 2025). السفارات الفلسطینیة: دبلوماسیة الفشل والفساد. الشاهد. https://shahed.cc/archives/68944
5.    نژادی‌فر، فاطمه، ذاکریان، مهدی، و احدی، پرویز. (1403). بررسی تطبیقی سیاست حقوق بشری ایران و عربستان با تأکید بر نظریه سازه‌انگاری. فصلنامه مطالعات بین‌المللی، 21(1)، 205-222.
6.    وکالة وفا. (June 23, 2025). دولة فلسطین تدین الهجوم الصاروخی الإیرانی على دولة قطر. https://wafa.ps/Pages/Detai23ls/124131
1.      Abd al-Hay, W. (2017). Foreign policy of the Palestinian Authority 1993-2013. Al-Zaytouna Center.
2.      Alavi, S. (2020). Iran and Palestine: Past, present, future. Routledge.
3.      Awwad, A. M. (2024). Iranian foreign policy and its position on the Palestinian issue. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 22(2), 13838-13854. https://doi:10.57239/PJLSS-2024-22.2.00994
4.      Burchill, S., Linklater, A., Devetak, R., Donnelly, J., Paterson, M., Reus-Smit, C., & True, J. (2013). Theories of international relations. Palgrave Macmillan.
5.      Ejazi, E. (2025). Political obstacles to a referendum in Palestine: The case of Iran's proposal. Journal of World Sociopolitical Studies, 9(2) 329-369.
6.      Hardy, E. (2025, October 15). How the EU funds the Palestinian Authority. The Parliament Magazine. https://theparliamentmagazine.eu/news/article/how-the-eu-funds-the-palestinian-authority
7.      Hill, C. (2015). Foreign policy in the twenty-first century. Bloomsbury Publishing.
8.      Middle East Monitor. (2015, August 14). Fatah office reopens in Damascus 33 years after its closure. https://middleeastmonitor.com/20150814-fatah-office-reopens-in-damascus-33-years-after-its-closure
9.      Mohammad Nia, M. (2011). A holistic constructivist approach to Iran's foreign policy. International Journal of Business and Social Science, 2(4), 279-294.
10.   Pace, M., & Sen, S. (2019). The Palestinian Authority in the West Bank. Routledge.
11.   Parsons, N. (2005). The politics of the Palestinian Authority: From Oslo to Al-Aqsa. Routledge.
12.   Palestinian Center for Policy and Survey Research. (2025). Press release: Public opinion poll no (96). https://www.pcpsr.org/en/node/1000
13.   Reuters. (2024, June 3). Palestinian presidency hits back at remarks by Iran's Khamenei on Oct. 7 attack. https://reuters.com/world/middle-east/palestinian-presidency-hits-back-remarks-by-irans-khamenei-oct-7-attack-2024-06-03/
14.   Soleimani, F. (2020). The Oslo agreement: A Study of the conflict peace process Arabic-Israel. International Journal of Science and Society, 2(4) 72-83.
15.   The Times Of Israel. (2015, August 10). PA bolsters ties with Iran as Tehran-Hamas relationship cools. https://timesofisrael.com/pa-bolsters-ties-with-iran-as-tehran-hamas-relationship-cools
16.   The World Bank. (2025). Impacts of the conflict in the Middle East on the Palestinian economy. https://thedocs.worldbank.org/en/doc/88b250e19a55174787bafafd5322360e-0280012025/original/Palestinian-Economic-Update-Sept2025-FINAL.pdf
17.   World Bank Group. (2024, May 23). World Bank issues new update on the Palestinian economy. https://worldbank.org/en/news/press-release/2024/05/23/world-bank-issues-new-update-on-the-palestinian-economy
18.   Zehfuss, M. (2006). Constructivism and identity: A dangerous liaison. In S. Guzzini & A. Leander (Eds.), Constructivism and international relations: Alexander Wendt and his critics (pp. 92–116). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203401880