فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فرصت‌ها و چالش‌های ژئواکونومی طرح کمربند‌-راه در تعامل روابط چین با عربستان و امارات

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان
محمدیونس بهادری 1
سعید شکوهی 2
سجاد کریمی پرشه 3
1 کارشناسی ارشد روابط بین الملل علامه طباطبایی، تهران
2 دانشیار گروه روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی،تهران
3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی، تهران
10.22034/isj.2026.553457.2398
چکیده
در دوران گذار نظام بین‌الملل، تعامل جمهوری خلق چین با عربستان سعودی و امارات متحده عربی در چارچوب «طرح کمربند و راه» ، از سطح روابط تجاری سنتی فراتر رفته و به یک استراتژی کلیدی ژئواکونومیک در سیاست خارجی پکن تبدیل شده است. هم‌زمان، تلاش‌های این دو کشور عربی برای تنوع‌بخشی اقتصادی و کاهش وابستگی به نفت، همسویی قابل‌توجهی با اهداف توسعه‌طلبانه چین ایجاد کرده است که این پویایی، ساختار قدرت در منطقه خلیج‌فارس را دگرگون می‌سازد پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این پرسش کلیدی است که تعامل چین با عربستان سعودی و امارات متحده عربی در چارچوب ابتکار کمربند و راه، چه فرصت‌ها، چالش‌ها و پیامدهای راهبردی برای این بازیگران در بر داشته و چه تأثیری بر موازنه ژئواکونومیک منطقه دارد؟ این پژوهش از نوع توصیفی-تبیینی است و داده‌های مورد نیاز آن به شیوه اسنادی و کتابخانه‌ای، با تکیه بر تحلیل گزارش‌های اقتصادی و بررسی اسناد راهبردی طرفین گردآوری شده است. هدف اصلی این مطالعه، واکاوی ماهیت مثلث روابط «چین-عربستان-امارات» و تبیین نحوه بهره‌برداری چین از رقابت‌های درون‌منطقه‌ای برای پیشبرد اهداف خود، فراتر از نگاه‌های صرفاً اقتصادی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که طرح کمربند و راه با تشدید پویایی «رقابت همکارانه» میان ریاض و ابوظبی برای جذب سرمایه و فناوری، به ابزار اصلی چین برای تعمیق نفوذ تبدیل شده است. .
کلیدواژه‌ها
چین
عربستان سعودی
امارات متحده عربی
ابتکار کمربند راه
نظم ژئواکونومیک
موضوعات

عنوان مقاله English

The Geoeconomics of the Belt and Road Initiative in China's Relations with Geoeconomic Opportunities and Challenges of the Belt and Road Initiative in China's Relations with Saudi Arabia and the UAE

نویسندگان English

Mohammad Younes Bahadori 1
Saeed Shokoohi 2
Sajjad Karimi Parsheh 3
1 Master of International Relations, Allameh Tabatabaei, Tehran
2 Anshiar, Department of International Relations, Allameh Tabatabaei University, Tehran
3 Master's degree in International Relations, Allameh Tabatabaei University, Tehran
چکیده English

During the transition of the international system, the interaction between the People's Republic of China and Saudi Arabia and the United Arab Emirates within the framework of the Belt and Road Initiative has transcended traditional commercial relations and become a key geoeconomic strategy in Beijing's foreign policy. At the same time, the efforts of these two Arab states to diversify their economies and reduce dependence on oil have created significant alignment with China's developmental ambitions, a dynamic that is transforming the power structure in the Gulf region. The present study seeks to answer the key question: what opportunities, challenges, and strategic implications has China's engagement with Saudi Arabia and the UAE under the Belt and Road Initiative brought for these actors, and what impact has it had on the region's geoeconomic balance? This research is descriptive-explanatory in nature, and the required data have been collected through documentary and library methods, relying on the analysis of economic reports and strategic documents from the parties involved. The main objective of this study is to analyze the nature of the "China-Saudi Arabia-UAE" triangular relationship and to explain how China exploits intra-regional rivalries to advance its goals, moving beyond purely economic perspectives. The findings indicate that the Belt and Road Initiative, by intensifying the dynamics of "coopetition" between Riyadh and Abu Dhabi to attract investment and technology, has become China's primary tool for deepening its influence.

کلیدواژه‌ها English

China
Saudi Arabia
United Arab Emirates
Belt and Road Initiative
Geoeconomic Order
1.     آقایی، سید داوود، و طاهری، ابراهیم. (۱۳۹۶). چین و خلیج‌فارس: تحلیل روابط در پرتو ابتکار کمربند-راه. فصلنامه مطالعات منطقه‌ای، ۱۲(۴)، ۲۴۰-۲۶۰.
2.     الامارات الیوم. (۲۰۱۹). گزارش همکاری‌های چین و امارات در حوزه انرژی هسته‌ای و بنادر، ۲۳ مارس، بازیابی‌شده از https://www.emaratalyoum.com
3.     قلی‌زاده، علی و میرنظامی، سیدرضا. (1401). مطالعه تطبیقی ابتکار جاده و کمربند چین با طرح مارشال آمریکا و طرح مولوتوف شوروی. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی، 19(2)، 7-29.
4.     المنیعی، ع. (۲۰۲۲). بررسی سرمایه‌گذاری‌های چین در طرح کمربند و جاده در عربستان‌ سعودی. گزارش تحلیلی منتشرنشده.
1.      Al-Harthi, G. (2024, September 12). Chinese Premier: Major boost in cooperation with Saudi Arabia. Asharq Al-Awsat. https://english.aawsat.com/gulf/5060172-chinese-premier-major-boost-cooperation-saudi-arabia
2.      Alshabani, R. (2023). China–Saudi Arabia petro-partnerships: From oil to downstream integration (ESI Report 22-3). Energy Studies Institute, National University of Singapore.
3.      Bettis, T. (2023, June 6). Emerging lines of Saudi-Emirati rivalry in Southeast Asia. The Diplomat. https://thediplomat.com/2023/06/the-emerging-contours-of-saudi-emirati-competition-in-southeast-asia
4.      Blackwill, R. D., & Harris, J. M. (2016). War by other means: Geoeconomics and statecraft. Harvard University Press.
5.      Chandak, N. (2024). Sino-UAE cooperation in renewable energy and agriculture under the BRI. Middle East Policy Brief, 7(2), 1–9.
6.      Chen, J. (2018). Strategic synergy between Egypt “Vision 2030” and China’s “Belt and Road” initiative. Outlines of Global Transformations: Politics, Economics, Law, 11(5), 219–235. https://doi.org/10.23932/2542-0240-2018-11-5-219-235
7.      China–Saudi Arabia Cooperation Forum. (2024). Joint investment prospects under the Belt and Road Initiative (Policy Report No. 17). CSCF Press.
8.      Elveren, I. (2024, May 20). Prospects and complexities of China–Iran relations, implications for the US, and regional & global repercussions (CSAG Strategy Paper). Combined Strategic Analysis Group.
9.      Fulton, J. (2019). China–UAE relations in the Belt and Road era. Journal of Arabian Studies, 9(2), 253–268. https://doi.org/10.1080/21534764.2019.1756135
10.    Fulton, J. (2020). Domestic politics as fuel for China’s Maritime Silk Road Initiative: The case of the Gulf monarchies. Journal of Contemporary China, 29(123), 1–18. https://doi.org/10.1080/10670564.2019.1637566
11.    General Administration of Customs of the People’s Republic of China (GACC). (2024). China's trade statistics with main trade partners in 2023. http://english.customs.gov.cn/
12.    Ghorbani, M. (2025, March 13). Chinese companies in Saudi Arabia: Opportunities & obstacles (CEIBS Working Paper). https://www.ceibs.edu/new-papers-columns/26446
13.    Gibbon, G. (2023, February 9). Saudi dominates Chinese BRI investment in GCC. Arabian Gulf Business Insight. https://www.agbi.com/banking-finance/2023/02/saudi-dominates-chinese-bri-investment-in-the-region
14.    Gibbon, G. (2025, March 5). Middle East is top recipient of Chinese Belt and Road deals. Arabian Gulf Business Insight. https://www.agbi.com/construction/2025/03/middle-east-is-top-recipient-of-chinese-belt-and-road-deals
15.    Habibi, N. (2020). China–Middle East economic relations and the Belt and Road Initiative (Working Paper No. 131). Brandeis University.
16.    Karam, J. (2018, October 11). UAE names Khaldoon Al-Mubarak first presidential envoy to China. The National. https://www.thenationalnews.com/uae/government/uae-names-khaldoon-al-mubarak-first-presidential-envoy-to-china-1.782350
17.    Luttwak, E. N. (1990). From geopolitics to geo-economics: Logic of conflict, grammar of commerce. The National Interest, (20), 17–23.
18.    Reisinezhad, A. (2024). The Saudi-UAE economic rivalry. Middle East Eye.
19.    Scholvin, S., & Wigell, M. (2018). Geo-economics as a concept and practice in international relations. Finnish Institute of International Affairs.
20.    Strategic Teams. (2023). China–Arab trade landscape 2022: Data and trends. ST Analytics.
21.    Wam. (2023). UAE trade with BRI countries hits $305bn. Emirates News Agency.
22.    Wang, X. (2024). High-quality development in China–Arab digital-economy cooperation. Journal of Arab Studies.
23.    Xuewen, Q. (2016). The new Silk Road in West Asia under “the Belt and Road” initiative. Asian Journal of Middle Eastern and Islamic Studies, 10(3), 30–38. https://doi.org/10.1080/19370679.2016.120232