فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

ثبات منطقه‌ای خاورمیانه در پرتو نظامی‌شدن دیاسپورای افغان از ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان
فریبرز ارغوانی پیرسلامی 1
نسیم صالح 2
1 دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد مطالعات منطقه‌ای، گرایش خاورمیانه و شمال آفریقا، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
10.22034/isj.2025.527419.2350
چکیده
نظامی‌شدن دیاسپورای افغان در منطقه خاورمیانه پدیده نوظهوری است که تاثیرات عمیقی بر الگوهای ثبات و بی‌ثباتی در منطقه دارد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی-تبیینی و در قالب چارچوب مفهومی «دیاسپورای نظامی» و با تکیه بر مطالعه موردی عملکرد این دیاسپورا در کشورهای هدف، به این سوال اساسی پاسخ می‌دهد که نظامی‌شدن دیاسپورای افغان در فاصله سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ چه تأثیری بر ثبات منطقه‌ای خاورمیانه داشته است؟ یافته‌ها حاکی از آن است که دیاسپورای نظامی افغان، در بستری از تحول ژئوپلیتیک، به‌عنوان یک بازیگر نظامی غیردولتی نقش دوگانه‌ای ایفا کرده است: از یک‌سو به تشدید خشونت، بی‌ثبات‌سازی سیاسی و تقویت محورهای نیابتی دامن زده و از سوی دیگر، در برخی موارد در نقش عاملی بازدارنده در برابر افراط‌گرایی و مداخله‌گر ظاهر شده است. با این حال، تأثیرات ثبات‌زدای این پدیده نسبت به اثرات تثبیت‌کننده آن بر منطقه خاورمیانه پررنگ‌تر است. به علاوه، عملکرد دیاسپورای نظامی افغان، وابسته به زمینه و منافع راهبردی کشور میزبان است فلذا مدیریت این دیاسپورا مستلزم تدابیری چندسطحی و همکاری سازنده میان دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی در منطقه خاورمیانه است.
کلیدواژه‌ها
خاورمیانه
ثبات منطقه‌ای
دیاسپورای افغان
دیاسپورای نظامی افغان
موضوعات

عنوان مقاله English

Regional Stability of the Middle East in the Light of the Militarization of the Afghan Diaspora from 2011 to 2024

نویسندگان English

Fariborz Arghavani Pirsalami 1
Nasim Saleh 2
1 Associate Prof. of International Relations at Shiraz University, Shiraz, Iran.
2 MA Student of Regional Studies, Middle East and North Africa, Shiraz University, Shiraz, Iran.
چکیده English

The militarization of the Afghan diaspora in the Middle East is an emerging phenomenon that has profound effects on patterns of stability and instability in the region. Using a descriptive-explanatory method and within the conceptual framework of “military diaspora” and relying on a case study of the performance of this diaspora in target countries, this research answers the fundamental question of what impact has the militarization of the Afghan diaspora had on regional stability in the Middle East between 2011 and 2024? The findings indicate that the Afghan military diaspora, in a context of geopolitical change, has played a dual role as a non-state military actor: on the one hand, it has fueled the escalation of violence, political destabilization, and the strengthening of proxy axes, and on the other hand, in some cases, it has appeared as a deterrent against extremism and interventionism. However, the destabilizing effects of this phenomenon are more pronounced than its stabilizing effects on the Middle East region. In addition, the performance of the Afghan military diaspora depends on the context and strategic interests of the host country; therefore, managing this diaspora requires multi-level measures and constructive cooperation between governments and international institutions in the Middle East region.

کلیدواژه‌ها English

Middle East
Regional Stability
Afghan Diaspora
Afghan Military Diaspora
1.     احمدی، سید جواد، خداوردی، حسن و کشیشیان سیرکی، گارینه. (1403). دیاسپورا: مولفه و ابزار دیپلماسی فرهنگی. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی. 21(1)، 311-329. doi: 10.22034/isj.2024.405598.2036
2.     جوادی ارجمند، محمدجعفر، و معینی، امین. (1402). پیشران‌های تحول در محیط امنیتی خاورمیانه و آینده امنیت ایران. فصلنامه سیاست، 53(2)، 235-215.
3.     سیاحی، حسین، و کتابی، امیرعلی. (1402). نقش بازیگران غیردولتی در ثبات و تعادل سیستم امنیتی و منطقه‌ای در خاورمیانه .فصلنامه علمی راهبرد سیاسی، 7(3)، 136-103.
4.     قیاسوندی، فاطمه و ابراهیمی، نبی‌الله و سلطانی‌نژاد، احمد. (1393). انقلاب‌های عربی و شکل‌گیری نظم‌های جدید امنیتی در خاورمیانه. پژوهش سیاست نظری (پژوهش علوم سیاسی)، (16)، 133-101.
5.     معینی، امین، و احمدی، حمید. (1402). تحول در نظم منطقه‌ای خاورمیانه: از نظم هژمونیک تا ائتلاف‌سازی منطقه‌ای. فصلنامه روابط خارجی، 15(2)، 45-25.
6.     معینی، امین، و متقی، ابراهیم. (1402). نظم منطقه‌ای خاورمیانه: بستری برای تبیین سیاست امنیتی ج.ا. ایران. سیاست دفاعی، 32(123)، 89-108.
1.      Amnesty International. (2021). LIKE AN OBSTACLE COURSE: Few routes to safety for Afghans trying to flee their country. https://www.amnesty.fr/documents/few-routes-to-safety-for-afghans-trying-to-fleetheir-afghanistan-refugees/
2.      Baser, B., & Toivanen, M. (2018). Diasporas building peace: Reflections from the experience of Middle Eastern diasporas. In the Routledge handbook of diaspora studies (pp. 345-353). Routledge.
3.      Buzan, B. (2003). Regions and Powers: The Structure of International Security.
4.      Christ, G., & Sänger: (2022). Introduction: Military Diasporas and Diasporic Groups as Engines of Empire: An Introductory Research Agenda. In Military Diasporas (pp. 1-32). Routledge.
5.      Cohen, R., & Fischer, C. (Eds.). (2018). Routledge handbook of diaspora studies. London: Routledge.
6.      EUAA, '3.1. Members of the security institutions of the former government' in Country Guidance: Afghanistan, May 2024.
7.      Jarzabek, J. (2022). The theory of regional security complexes in the Middle Eastern dimension. Актуальные проблемы мировой политики, 202.
8.      Kausch, K. (2017). State and non-state alliances in the Middle East. The International Spectator, 52(3), 36-47.
9.      Korte, L. (2026, January 20). Closure in works at Qatar camp whose Afghan evacuees include dozens of US forces’ kin. Stars and Stripes. https://www.stripes.com/theaters/middle_east/2026-01-20/afghans-qatar-state-department-20465296.html
10.    Nicobin, B. (2019). Afghan Shia fighters in the Syrian conflict: An empirical study on Fatamiyyon Corps’ rise and involvement in the Syrian civil war. Master Thesis in Middle East Studies. University of Oslo.
11.    Pamuk, H. (2025, July 21). Trump pledged to save Afghans; UAE already sent some evacuees back, cable shows. Reuters. https://www.reuters.com/world/asia-pacific/trump-pledged-save-afghans-uae-already-sent-some-evacuees-back-cable-shows-2025-07-21/
12.    Santana, R., & Amiri, F. (2025). Can’t go forward, can’t go back: Afghan refugees stuck in Qatar wait for a way forward. The Associated Press (AP news). https://apnews.com/article/006240c5700fa7a95e4c2f2dcf66ad4f
13.    Smith, Hazel Anne and Stares, Paul (2007) Diasporas in Conflict: Peace-makers or peace-wreckers? United Nations University Press.
14.    Smyth: (2015). The Shiite Jihad in Syria and its regional effects. Washington, DC: Washington Institute for Near East Policy.
15.    UNHCR. (2025). Afghanistan situation. From https://data.unhcr.org/en/situations/afghanistan
16.    UNHCR. (2025). Iran country page. from https://data.unhcr.org/en/country/irn
17.    Van Hear, N., & Cohen, R. (2017). Diasporas and conflict: distance, contiguity and spheres of engagement. Oxford Development Studies, 45(2), 171-184.
18.    Wikimedia Commons Contributors. (2021). Map of the Afghan diaspora in the world. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Map_of_the_Afghan_Diaspora_in_the_World.svg
19.    Yeşiltaş, M., & Kardaş, T. (Eds.). (2017). Non-state armed actors in the Middle East: Geopolitics, ideology, and strategy. Springer.