فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

اثبات صلاحیت ماهوی دیوان بین المللی دادگستری در پرونده نقض معاهده مودت ۱۹۵۵

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسندگان
فرامرز یادگاریان 1
محسن محبی 2
امیرحسین ملکی زاده 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. و دانش آموخته کارشناسی ارشد دموکراسی و حقوق بشر، انستیتو علوم اجتماعی و انسانی، لاهه هلند.
2 استادیارگروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق، الهیات وعلوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه حقوق، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
10.22034/isj.2024.398132.2012
چکیده
پس از خروج ایالات متحده از برجام و بازگشت تحریم های ایالات متحده علیه ایران و لغو قرارداد های نفتی، تجاری و اقتصادی که همگی نتیجه برجام بودند، ایران تصمیم به شکایت از ایالات متحده در دیوان بین المللی دادگستری براساس عهدنامه مودت، روابط تجاری و حقوق کنسولی ۱۹۵۵ گرفت. با صدور رای دستور موقت و رای صلاحیتی ایران یک قدم به احقاق حقوق خود نزدیک تر گشت. اما سوال اصلی که این مقاله در صدد پاسخ به آن است، اینست که آیا دیوان در مرحله ماهوی نیز دارای صلاحیت می باشد و آیا رای نهایی به نفع ایران صادر خواهد گشت. فرضیه این مقاله، بر این اساس است که دیوان دارای صلاحیت ماهوی است و با صدور رای نهایی به نفع ایران که غیر قابل اعتراض است، ایالات متحده مستلزم بازگرداندن وضع به حال سابق و جبران خسارت از ایران می باشد. روش تحقیق در این مقاله، روش فرا تحلیلی می باشد.
کلیدواژه‌ها
عهدنامه مودت روابط تجاری و حقوق کنسولی ۱۹۵۵
دیوان بین المللی دادگستری
صلاحیت ماهوی دیوان بین المللی دادگستری
پرونده نقض معاهده مودت ۱۹۵۵
قطعنامه ۲۲۳۱
برجام

موضوعات

عنوان مقاله English

Substantive Jurisdiction of International Court of Justice in the Case of Violation of Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (1955)

نویسندگان English

Faramarz Yadegarian 1
Mohsen Mohebi 2
Amir Hossein Molkizadeh 3
1 M.A. student in International Law, Faculty of Divinity, Political Science and Law, Science And Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. And M.A. Graduate in Democracy and Human Rights, The Institute for Social Sciences and Humanities, The Hague, Netherlands.
2 Assistant Prof, Department of public and International law, Faculty of Divinity, Political Science and Law, Science And Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Assistant Prof. at Law Department,, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده English

Following the US withdrawal from the Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA), the reinstatement of US sanctions against Iran, and the cancellation of all oil, commercial, and economic agreements, all of which were the result of the JCPOA, Iran decided to sue the US in the International Court of Justice (ICJ) under the 1955 Treaty of Amity, Trade Relations, and Consular Rights (hereinafter the Treaty). The jurisdictional decision and temporary injunction have brought Iran closer to claiming its rights. However, the primary issues this study addressed were whether the ICJ has substantive jurisdiction and whether the final verdict will be in favor of Iran. Accordingly, the main research hypothesis was as follows: since the ICJ has substantive jurisdiction, if it renders an uncontested final verdict in Iran's favor, the US must reimburse Iran and return the situation to its pre-trial state. To answer the above-mentioned questions and examine the hypothesis, this study employed a meta-analysis method.

کلیدواژه‌ها English

Treaty of Amity
International Court of Justice (ICJ)
Substantive jurisdiction of ICJ
Violation of Treaty of Amity
Economic Relations
and Consular Rights (1955)
Resolution 2231
Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA)
  1. افتخار جهرمی، گ. (۱۳۷۲). دیوان داوری دعاوی ایران- ایالات متحده و عملکرد آن در قلمرو حقوق بین‌الملل. مجله حقوقی بین‌المللی. 12(16-17)، 5-196.
  2. بعیدی‌نژاد، ح. (۱۳۹۴). گام‌به‌گام با برجام از آغاز تا فرجام. تهران: نشر مخاطب.
  3. رستمی امانی، ف. (۱۳۸۱). ایران و شرط پذیرش صلاحیت اجباری و اختیاری دیوان بین‌المللی دادگستری. رساله کارشناسی‌ارشد. دانشگاه شیراز.
  4. رنجبر، ق. سوری، ح. (۱۳۹۹). خروج آمریکا از برجام و تأثیر آن بر نظم امنیتی جهان. جامعه‌شناسی سیاسی ایران. 3(2)، ۱۱۶۶-۱۱۸۵.
  5. سادات میدانی، ح. (۱۳۹۵). اختلافات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با ایران در پرونده هسته‌ای از دیدگاه حقوق بین‌الملل، مجله حقوقی بین‌المللی، 33(54)، ۲۱۹-۲۵۶.
  6. ستایش‌پور، م. پودات، ع. (1400). تحلیل عملکرد دیوان بین‌المللی دادگستری در پرونده نقض عهدنامه مودت ۱۹۵۵ میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا. تمدن حقوقی، 4(9)، ۲۶۹-۲۸۴.
  7. صبوری، ض. همکاران (۱۳۹۵). چکیده مقالات کنفرانس ملی اقتصاد مقاومتی و برجام. تهران: انجمن ایرانی روابط بین‌الملل.
  8. ضیائی بیگدلی، م. (۱۳۹۲). حقوق بین‌المللی عمومی. تهران گنج دانش.
  9. فتاحی زفرقندی، ع. (۱۳۹۴). ناظر علمی: علی بهادری جهرمی. بررسی ابعاد حقوقی برجام در نظام جمهوری اسلامی ایران. پژوهشکده شورای نگهبان. شماره مسلسل: ۱۳۹۴۰۱۲۲.
  10. محبی، م. بذار، و. (۱۳۹۹). ارزیابی ایرادهای آمریکا در مورد دستور موقت در قضیۀ نقض‌های ادعایی عهدنامۀ مودت. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، 50(1)، ۲۵۵-۲۷۴.
  11. محبی، م. بذار، و. (۱۳۹۸). رویکرد تفسیری دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه «برخی اموال ایران» (جمهوری اسلامی ایران علیه ایالات متحده آمریکا). فصلنامه قضاوت، 19(98)، ۵۳-۸۳.
  12. میرزایی ینگجه، س. (۱۳۶۶). رأی دیوان لاهه درباره شکایت نیکاراگوآ علیه آمریکا. سیاست خارجی. 2(4)، 807-828.
  13. میرفخرایی، ح. پیری، ص. (۱۳۹۵). استنادپذیری عهدنامه مودت ۱۹۵۵ درباره تحریم­های غرب علیه ایران. فصلنامه مطالعات بین‌الملل. 9(34)، 93-126.
  14. ملاکریمی، ا. جلالی، م. رئیسی، ل. (۱۳۹۶). تحلیل حقوقی قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت و بررسی رابطه آن با برجام. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی. 47(4)، ۹۹۵-۱۰۲۱.
  15. نجفی‌اسفاد، م. هادی، م. (۱۳۸۴). ضمانت اجرایی آرای دیوان بین‌المللی دادگستری. نامه مفید (نامه حقوقی). 26(52)، ۲۵-۴۸.
  16. Aceves, W. J. (1999). Case Concerning the Vienna Convention on Consular Relations (Federal Republic of Germany v. United States). Provisional Measures Order. The American Journal of International Law, 93(4), 924–928. 
  17. Bordin, F.L. (2018). The Nicaragua v. United States Case: An Overview of the Epochal Judgments. In: Sobenes Obregon, E., Samson, B. (eds) Nicaragua Before the International Court of Justice. Springer, Cham.
  18. Brabandere, E.D. (2016). The Use of Precedent and External Case-Law by the International Court of Justice and the International Tribunal for the Law of the Sea. The Law and Practice of International Courts and Tribunals, 15, 24-55.
  19. Chachko, E. (2019). Alleged Violations of the 1955 Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Islamic Republic of Iran v. United States of America): Request for the Indication of Provisional Measures (I.C.J.). International Legal Materials, 58(1), 71-119.
  20. Desierto, D. (2022). Alleged Violations of the 1955 Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Iran v. U.S.) (Judgment on Preliminary Objections) (I.C.J.). International Legal Materials, 61(1), 1-40.
  21. Devere, H. (2014). Friendship in International Treaties. Palgrave Macmillan:
  22. Gini, M. M., Sedaghat, M. (2019). A Review of Inconvertibility of Iran Nuclear Deal into an International Treaty.Budapest International Research in Exact Sciences (BirEx) Journal, 1(2), 86-94.
  23. Gioia, A. (2011). Decisions of the UN Security Council of Indefinite Duration. Brill | Nijhoff.
  24. Higgins, R. (2000). ‘To save succeeding generations from the scourge of war’: The role of the international court of justice. Medicine, Conflict and Survival, 16, 60 - 71.
  25. International Court of Justice. (2021). Alleged Violations of the 1955 Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Judgment). Islamic Republic of Iran V. United States of America.
  26. International Court of Justice. (2018). Alleged Violations of the 1955 Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights (Provisional Measures). Islamic Republic of Iran V. United States of America.
  27. International Court of Justice. (1996). Aerial Incident (Order). Islamic Republic of Iran V. United States of America.
  28. International Court of Justice. (2019). Certain Iranian Assets (Judgment). Islamic Republic of Iran V. United States of America.
  29. International Court of Justice. (2023). Certain Iranian Assets (Judgment). Islamic Republic of Iran V. United States of America.
  30. International Court of Justice. (2018). Immunities and Criminal Proceedings. Equatorial Guinea V. France.
  31. International Court of Justice. (2019). Jadhav. India V. Pakistan.
  32. International Court of Justice. (1984). Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua. Nicaragua V. United States of America.
  33. International Court of Justice. (1996). Oil Platforms (Judgment). Islamic Republic of Iran V. United States of America.
  34. International Court of Justice. (1978). Rules of Court.
  35. International Court of Justice. (1980). United States Diplomatic and Consular Staff in Tehran (Judgment). Islamic Republic of iran V. United States of America.
  36. Iran and the 5+1 (2015). Join Comprehensive Plan of Action (JCPOA).
  37. Merrills, J. (1995). Interim Measures of Protection in the Recent Jurisprudence of the International Court of Justice. International & Comparative Law Quarterly, 44(1), 90-146.
  38. President Donald Trump. (2018). Executive Order NO. 13846.
  39. Treaty of Amity, Economic Relations and Consular Rights. (1955). Iran and U.S.
  40. United Nation Security Council. (2015). Resolution 2231.
  41. United Nations. (1946). Statute of the International Court of Justice.
  42. United Nations. (1945). Charter of the United Nations.
  43. Yadegarian, F. (2019). Iran’s Countermeasures to US Withdrawal from JCPOA and the Trigger Mechanism. Iranian Review for UN Studies, 2(2), 89-110. https://doi.org/10.22034/iruns.2019.121932