فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

دکترین عدم تمایل و عدم توانایی و مداخله بشردوستانه: چارچوب‌ها و چالش‌ها

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستقل

نویسنده
فرید ازادبخت
استادیار گروه حقوق بین‌الملل، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
10.22034/isj.2025.506188.2299
چکیده
دکترین‌های مداخله بدون تمایل، بدون توانایی و بشردوستانه به عنوان چارچوب‌های اساسی در عرصه سیاست بین‌الملل عمل می‌کنند و نقش مهمی در مدیریت بحران‌های بشردوستانه و جلوگیری از فجایعی مانند جنایات جنگی، کشتار جمعی، نسل‌کشی و سایر نقض‌های شدید حقوق اساسی بشر ایفا می‌کنند. علیرغم اهمیت آنها، این دکترین‌ها با چالش‌های حقوقی، سیاسی، اخلاقی و عملی متعددی روبرو هستند. این مقاله به بررسی چارچوب‌ها و چالش‌های مرتبط با دکترین‌های مداخله بدون تمایل، بدون توانایی و بشردوستانه در حوزه‌های حقوق بین‌الملل و روابط بین‌الملل می‌پردازد و تعامل آنها را با اصول حاکمیت ملی و مسئولیت بین‌المللی در حفظ حقوق بشر تجزیه و تحلیل می‌کند. این مطالعه با استفاده از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی نشان می‌دهد که اگرچه این دکترین‌ها پتانسیل حمایت از حقوق بشر و جلوگیری از فجایع انسانی را دارند، اما در عمل اغلب به عنوان توجیهی برای مداخله در امور داخلی کشورها مورد استفاده قرار گرفته‌اند و در نتیجه با چالش‌های اساسی مواجه شده‌اند. این چالش‌ها عمدتاً ناشی از تفسیر نادرست اصول این دکترین‌ها، سوءاستفاده از آنها برای اهداف سیاسی و سلطه‌جویانه و تضاد ذاتی آنها با مفهوم اساسی حاکمیت ملی است. علاوه بر این، فقدان سازوکارهای شفاف و پاسخگو برای تصمیم‌گیری در مورد زمان و شرایط مداخله، یک نقص ساختاری عمده در این دکترین‌ها محسوب می‌شود. تجزیه و تحلیل بحران‌های مختلف بشردوستانه، مانند بحران‌های لیبی، سوریه و بحران روهینگیا، ماهیت دوگانه دکترین‌های «نمی‌خواهم» و «نمی‌توانم» را آشکار می‌کند.
کلیدواژه‌ها
دکترین عدم تمایل و ناتوانی
جامعه بین‌المللی
مداخله بشردوستانه
موضوعات

عنوان مقاله English

Unwilling and Unable Doctrine and Humanitarian Intervention: Frameworks and Challenges

نویسنده English

Farid Azadbakht
Assistant Professor, Department of International Law, Kermanshah Branch, Islamic Azad University, Kermanshah, Iran.
چکیده English

The doctrines of humanitarian intervention and "unwilling and unable," closely linked to the Responsibility to Protect (R2P), provide frameworks for addressing humanitarian crises when states fail to protect their populations from atrocities like genocide, war crimes, and ethnic cleansing. These doctrines, however, face legal, political, and practical challenges, often clashing with state sovereignty under Article 2(7) of the UN Charter. This study employs a descriptive-analytical approach to examine these frameworks, distinguishing humanitarian intervention’s unilateral tendencies from R2P’s structured, UN-authorized approach. Through case studies of Libya (2011), Syria (2012–present), and the Rohingya crisis (2017), it analyzes their alignment with these doctrines, their challenges, and proposes practical reforms to enhance clarity, accountability, and effectiveness. By addressing ambiguities, political misuse, and sovereignty tensions, this study aims to strengthen global mechanisms for atrocity prevention while respecting international legal principles.

کلیدواژه‌ها English

Unwilling and Unable Doctrine
Humanitarian Intervention
Responsibility to Protect
International Law
Sovereignty
Human Rights
1.     Bellamy, A. J. (2021). The responsibility to protect: A defense. Oxford University Press.
2.     Evans, G. (2020). The responsibility to protect: Ending mass atrocity crimes once and for all (2nd ed.). Brookings Institution Press.
3.     Forsythe, D. P. (2022). Human rights in international relations (5th ed.). Cambridge University Press.
4.     Hoffmann, S. (2020). Duties beyond borders: Ethical obligations in international politics. Routledge.
5.     Holzgrefe, J. L., & Keohane, R. O. (Eds.). (2020). Humanitarian intervention: Ethical, legal, and political dilemmas (2nd ed.). Cambridge University Press.
6.     International Commission on Intervention and State Sovereignty. (2001). The responsibility to protect: Report of the International Commission on Intervention and State Sovereignty. International Development Research Centre.
7.     International Committee of the Red Cross. (2005). Customary international humanitarian law. Cambridge University Press.
8.     International Criminal Court. (1998). Rome statute of the International Criminal Court. United Nations.
9.     Krasner, S. D. (2020). Sovereignty: Organized hypocrisy (2nd ed.). Princeton University Press.
10.  Kuperman, A. J. (2020). The limits of humanitarian intervention: Genocide in Rwanda and beyond. Brookings Institution Press.
11.  Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2018). Report of the Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar (A/HRC/39/64). United Nations.
12.  Power, S. (2019). The education of an idealist: A memoir. HarperCollins.
13.  Smith, H. (2021). International humanitarian law: Principles and practice. Edward Elgar Publishing.
14.  Thakur, R. (2021). The United Nations, peace and security: From collective security to the responsibility to protect (2nd ed.). Cambridge University Press.
15.  United Nations General Assembly. (2005). 2005 World Summit Outcome Document (A/RES/60/1). United Nations.
16.  United Nations Security Council. (2011). Resolution 1973 (S/RES/1973). United Nations.
17.  Weiss, T. G. (2021). Humanitarian intervention (4th ed.). Polity Press.
18.  Wheeler, N. J. (2020). Saving strangers: Humanitarian intervention in international society (2nd ed.). Oxford University Press.
19.  Ziring, L. (2022). International organizations: Politics, law, practice (4th ed.). Praeger.
فصلنامه مطالعات بین‌ المللی
دوره 22، شماره 1 - شماره پیاپی 85
تابستان 1404
صفحه 201-220