فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

ارزیابی عملکرد نسبی تجارت بین الملل و شاخص توسعه انسانی

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی مستخرج از رساله

نویسندگان
مجتبی کریم آقایی
مهرزاد ابراهیمی
هاشم زارع
گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران.
10.22034/isj.2025.512291.2313
چکیده
بسط تجارت بین‌الملل علاوه بر اثرات مستقیم بر توسعه اقتصادی، از طریق بهبود عملکرد نیز می-تواند تحت تاثیر قرار گرفته و منجر به تغییرات رفاهی ‌گردد. لذا لزوم سنجش عملکرد نسبی تجاری و بررسی مولفه‌های آن با شاخص توسعه انسانی به عنوان شاخصی ممتاز از توسعه اقتصادی به منظور تعیین جایگاه مقایسهای کشورها و همچنین روابط بین متغیرها حائز اهمیت می‌باشد. مطالعه حاضر در قالب روش تحلیل پوششی داده‌ها با ماهیت خروجی ‌‌محور و با بازده ثابت به مقیاس در افق زمانی 2014 الی2020 انجام پذیرفته است. در این راستا و ضمن استفاده از مدل‌های پویای پنجره‌ای جهت اندازه‌گیری کارایی فنی تجاری و مالم‌کوئیست جهت سنجش تغییرات بهره‌وری کل عوامل تجاری، نسبت به ارزیابی و مقایسه نتایج شاخص‌های عملکردی تجارت بر مبناء شاخص توسعه انسانی 32 کشور منتخب پرداخته شده است. مطابق نتایج مقاله، آلمان در صدر کارایی نسبی تجاری و پاکستان در قعر است و بالاترین امتیاز نسبی رشد بهره‌وری کل عوامل تجاری، مربوط به استرالیا و ایران در انتهای جدول تجاری قرار دارد. همچنین، ضریب همبستگی شاخص بهره‌وری کل عوامل تجاری با مولفه‌های خود (تغییرات تکنولوژیکی و کارایی فنی)، ارتباطی مثبت و معنادار دارد. در ادامه و ضمن ایجاد طبقات و بررسی ماتریسی زیر شاخص‌های عملکرد تجاری و توسعه انسانی، همبستگی مثبت و معنادار میان شاخص‌ توسعه انسانی و کارایی تجاری و همبستگی ضعیف و غیرمعنادار میان شاخص توسعه انسانی و رشد بهره-وری کل عوامل تجاری، قابل مشاهده می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
عملکرد تجارت بین الملل
شاخص توسعه انسانی
تحلیل پوششی داده‌ها
تحلیل پنجره ای
شاخص مالم کوئیست
موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluating the Relative Performance of International Trade and Human Development Index

نویسندگان English

Mojtaba Karimaghaei
Mehrzad Ebrahimi
Hashem Zare
Department of Economics, Shi.C., Islamic Azad University, Shiraz, Iran.
چکیده English

The expansion of international trade in addition to direct effects on economic development, can also be affected by improving its performance and lead to welfare changes. Therefore, it is important to measure relative trade performance and examine its components with the Human Development Index as an important indicator of economic development in order to determine the comparative position of countries and relationships between variables. The present study is conducted in the form of Data Envelopment Analysis method with an output oriented and constant returns to scale approaches in 2014-2020. by using Dynamic Window Models to measure technical trade efficiency and the Malmquist Index to measure changes in total trade factor productivity, the results of trade performance indicators based on the Human Development Index of 32 selected countries were evaluated and compared. According to the results, Germany is at the top of relative trade efficiency and Pakistan is at the bottom and the highest relative score of total trade factor productivity growth is related to Australia and Iran is at the bottom of the table. Also, the correlation coefficient of the total trade factor productivity index with its components (technological and technical efficiency changes) has a positive and significant relationship. by creating categories and examining the matrix of sub-indices of trade performance and Human Development Index, a positive and significant correlation between the Human Development Index and trade efficiency and a weak and insignificant correlation between the Human Development Index and total trade factor productivity growth can be observed.

کلیدواژه‌ها English

International Trade Performance
Human Development Index
Data Envelopment Analysis
Window analysis
Malmquist Index
1.     امامی‌میبدی، ع. (1390)، کارایی و بهره­وری از دیدگاه اقتصادی، تهران: مرکز دانشگاه علامه طباطبایی.
2.     باقرزاده ولمی، ه، و گلشنی، ه. (1395). مرور چند مدل تحلیل پوششی داده­ها و کاربرد آنها در ریاضیات مالی، همایش ریاضیات و علوم انسانی، دوره 4.
3.     دادگر، ی. (1386). مروری بر تحولات مقوله کارایی در ادبیات اقتصادی، مجله حقوق و سیاست، شماره 23 (9)، 142-104.
4.     دادگر، ی، و ناجی میدانی، ع. (1382). شاخص­های جهانی شدن اقتصاد و موقعیت ایران، مجله پژوهش­نامه بازرگانی، 29(8)، 135-103.
5.     عزیزی، ز (1395). بررسی اثر تجارت بر توسعه: ارزیابی و مقایسه شاخص­های درآمد سرانه، توسعه انسانی و پیشرفت انسانی، فصلنامه برنامه­ریزی و بودجه، 3 (21)، 119-142.
6.     علیپور، ح ­، و قدکچی، م.(1390). بررسی رابطه توسعه تجارت با رشد اقتصاد در ایران، ماهنامه­ کار و جامعه،  ۱۴۱ (5)، 53-45.
7.     فرهادی، ع (1384). بررسی آثار تجارت خارجی بر رشد اقتصادی ایران. فصلنامه برنامه­ریزی و بودجه، 9 (1)، 27-58.
8.     فینسترا، ر. (1389). تجارت بین­الملل پیشرفته، ترجمه مهدی تقوی، حشمت عسگری، تهران: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
9.     کیانی قلعه سرد، س، و رأفت، م. (1400). کارایی تجاری‌سازی شرکت‌های رویشی مراکز رشد واحدهای فناوری دانشگاهی ایران. فصلنامه مطالعات زیست بوم اقتصاد نوآوری، 1(3)، 81-62.
10. میرزا بابازاده، ن، و نورانی آزاد، س، و لطفی، ا، و اعمی بنده قرایی، ح. (1403). نقش تجارت بین‌الملل بر توسعه شاخص سرمایه انسانی (مطالعه موردی: کشورهای OECD). تحلیل­های اقتصادی توسعه ایران. 1(10)، 291-310.
1.      Acar, M. F., & Özer Torgalöz, A. (2022). Measuring Foreign Trade-Logistics Efficiency: A DEA Approach and the Malmquist Index. In New Perspectives in Operations Research and Management Science: Essays in Honor of Fusun Ulengin (pp. 69-88). Cham: Springer International Publishing.‏
2.      Camanho, A. S., Silva, M. C., Piran, F. S., & Lacerda, D. P. (2024). A literature review of economic efficiency assessments using Data Envelopment Analysis. European Journal of Operational Research, 315(1), 1-18.‏
3.      Cizakca, M. (2024). Understanding the Determinants of Foreign Trade Volume in Turkiye: An Empirical Analysis. Journal of Business and Economic Options, 7(1), 19-28.‏
4.      Cooper, W. W., Seiford, L. M., & Tone, K. (2007). Data envelopment analysis: a comprehensive text with models, applications, references and DEA-solver software (Vol. 2. p. 489). New York: springer.‏
5.      Cullinane, K., Song, D. W., Ji, P., & Wang, T. F. (2004). An application of DEA windows analysis to container port production efficiency. Review of network Economics, 3(2).‏
6.      Davies, A., & Quinlivan, G. (2006). A panel data analysis of the impact of trade on human development. The Journal of Socio-Economics, 35(5), 868-876.‏
7.      Halkos, G., & Tzeremes, N. (2008). Trade efficiency and economic development: evidence from a cross country comparison. Applied Economics, 40(21), 2749-2764.‏
8.      https://www.oecd.org/en/topics/country-risk-classification.html
9.      https://www.bruegel.org/working-paper/timely-measurement-realeffective-exchange-rates
10.   https://unctadstat.unctad.org/datacentre/dataviewer/US.ConcentDiversIndices
11.   https://wits.worldbank.org/CountryProfile/en/country/bycountry/startyear/LTST/endyear/LTST/indicator/NDX-XPRT-MKT-PNRTTN
12.   https://stat.unido.org/analytical-tools/cip?country=203
13.   https://databank.worldbank.org/metadataglossary/world-development-indicators/series/TM.TAX.MRCH.WM.AR.ZS
14.   Lábaj, M., Luptáčik, M., & Nežinský, E. (2014). Data envelopment analysis for measuring economic growth in terms of welfare beyond GDP. Empirica, 41, 407
15.   Lukić, R., Hanić, H., & Bugarčić, M. (2020). Analysis of profitability and efficiency of trade in Serbia. Economic Analysis, 53(2), 39-50.‏
16.   LUKIC, R. (2024). Application of the REF Method in the Evaluation of Trade Efficiency in Serbia. Revista de Management Comparat Internațional, 25(1), 51
17.   Ofori-Amoah, B. (2024). Perspectives on International Trade and Development. The African Continental Free Trade Area: Prospects, Problems and Challenges, 21-53.‏
18.   Puspitasari, R., Arif, Z. U., Sari, M. I., & Ahmed, A. M. (2024). The Contribution of International Trade to Economic Growth and Productivity. Zabags International Journal of Economy, 2(2), 112-117.‏
19.   Rasekhi, S., Sheidaei, Z., & Asadi, S. P. (2017). A causal relationship between trade efficiency and economic efficiency: Evidence from dynamic simultaneous equations models. The Journal of International Trade & Economic Development, 26(4), 473-487.‏
20.   Škare, M., & Rabar, D. (2016). Measuring economic growth using data envelopment analysis. Amfiteatru Economic Journal, 18(42), 386-406.‏
21.   Teshayevich, B. M., Sergeevna, R. M., & Rozumbayevna, A. S. (2021). Analysis of Selected Countries’trade Efficiency Based on the Dea Models. Наука и образован сегодня, (6 (65)), 15-19.‏
22.   Xu, Y., & Sim, J. Y. (2022). Study on Sustainable Development Efficiency of Foreign Trade in Eastern China Based on DEA Model. Industry Promotion Research, 7(2), 59-73.‏
23.   Zhong, Y. (2024). Research of Theories on International Trade from the Perspective of Globalization: 1945-2023. Academic Journal of Business & Management, 6(2), 152-159.