فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

مسئولیت مقامات دولتی در ارتکاب جنایات جنگی: تحلیل رأی دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه شکایت کنگو علیه بلژیک

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
دانشجو دکترای حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات
چکیده
موضوع حدود مسئولیت و مصونیت مقامات دولتی در ارتکاب موارد نقض فاحش حقوق بین‌الملل بشردوستانه، موضوعی است که به ویژه از دهه پایانی قرن بیستم و در گرفتن آتش جنگ در کشورهای متعدد، توجه محاکم بین‌المللی و همچنین علمای حقوق بین‌الملل را به خود جلب کرده است. در همین رابطه کشورهای مختلف از جمله بلژیک با استناد به صلاحیت جهانی قوانینی تصویب و محاکمی تأسیس کردند که صلاحیت محاکمه موارد نقض فاحش حقوق بین‌الملل بشردوستانه را، توسط هر کس و در هر کجای جهان که انجام بشوند، دارند. صدور مجوز بازداشت وزیر امور خارجه کنگو توسط یک قاضی تحقیق بلژیکی به استناد قانون داخلی مصوب 1993 بلژیک و به اتهام ارتکاب موارد نقض فاحش کنوانسیون های چهارگانه ژنو 1949، پروتکل‌های الحاقی 1977 و جنایات علیه بشریت، نقطه آغاز یک اختلاف میان کنگو و بلژیک و فراهم‌کننده فرصتی برای دیوان بین‌المللی دادگستری جهت تبیین حدود مسئولیت مقامات دولتی در ارتکاب جنایات عمده بود. در این قضیه، دیوان پس از اعتراض بلژیک به صلاحیتش، نخست به بررسی صلاحیت خود پرداخت و پس از صدور یک رأی صلاحیتی که در آن بر اصل صلاحیت جهانی در رسیدگی به جنایات عمده صحه گذاشت رای خود را در ماهیت قضیه در 14 فوریه 2002 اعلام کرد. در این رأی دیوان اعلام کرد که وزرای امور خارجه در زمان تصدی پست وزارت، از مصونیت مطلق در برابر محاکم ملی دیگر کشورها و نه محاکم ملی کشور متبوع خود یا محاکم بین‌المللی صلاحیت دار برخوردارند. اما پس از برکناری شخص از وزارت امور خارجه دادگاه های کشور خارجی می‌توانند وی را به خاطر جرایمی که وی پیش یا پس از دوره تصدی در مقام موقعیت شخصی و نه حرفه‌ای خود مرتکب شده محاکمه و مجازات کنند. گرچه دیوان در این رأی بر جدایی مسئولیت به عنوان یک امر ماهوی از مصونیت به عنوان یک مساله شکلی تأکید کرد، اما اعلام اینکه وزرای امور خارجه پیشین را تنها در صورتی که در یک موقعیت شخصی مرتکب جنایات جنگی شده باشند می‌توان در محاکم ملی دیگر کشورها محاکمه کرد، از نظر بسیاری از علمای حقوق بین‌الملل محل اشکال و ایراد است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Responsibility of States Authorities in Committing War Crimes

نویسنده English

Hajar Siah Rostami
PhD student in International Law, Faculty of Law and Political Science, Islamic Azad University, Science and Research Branch
چکیده English

The subject of the limits of states authorities for committing grave breaches of international humanitarian law is a subject which has a great importance especially since the last decade of 20th century and starting very armed conflicts in various countries. In this respect some countries pass laws and establish courts which have jurisdiction for try serious crimes by anyone in any where. Issuance of an international arrest warrant for incumbent foreign ministers of the Congo by a Belgian investigating magistrate motivated a dispute between Belgium and Congo and gave an opportunity to International Court of Justice (ICJ) for explaining responsibility of states authorities in committing serious crimes. In this case the ICJ first declared its jurisdiction and then delivered judgment in merits at 14 February 2002. In this judgment the Court declared that incumbent foreign affairs ministers have immunity in other states (not its national courts or certain international courts) but foreign affairs ministers will no longer enjoy this immunity after he/she ceases to hold the office of minister for foreign affairs. The courts of other states may try a former minister for foreign affairs of another states in respect of acts committed prior or subsequent to his/her period of office as well as in respect of acts committed during that period of office in a private capacity. However the Court confirms the separation between responsibility as a substantive question and immunity as a procedural question, but recognition of responsibility for foreign affairs many international jurists. ministers before courts of another states only when they have committed serious crimes in a private capacity is a problematic question in view of many international jurists.

کلیدواژه‌ها English

Humanitarian Law
War Crimes
Responsibility
ICJ
Case of Congo
Belgium