یکی از مهم‌ترین رویدادهای تأثیرگذار بر تحولات منطقه قفقاز فروپاشی شوروی و تغییر ژئوپلیتیکی منطقه بوده است. این رویداد سبب شکل‌گیری واحدهای متعدد سیاسی در آن سوی مرزهای شمالی ایران گردیده است که از مهم‌ترین این واحدهای سیاسی می‌توان به آذربایجان، ارمنستان و گرجستان اشاره نمود. تنوع قومی، مداخلات قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای از جمله عواملی بوده است که سبب بروز مناقشات ارضی و ناآرامی‌های سیاسی و اجتماعی در منطقه قفقاز گردیده است. شاید یکی از مهم‌ترین آنها مناقشه گرجستان و روسیه بر سر مناطق اوستیای جنوبی و آبخازیا باشد که ریشه در مسائل ارضی، قومی و مداخلات خارجی داشت. ایران از جمله قدرت‌های منطقه‌ای است که به دلایل تاریخی، سیاسی و اقتصادی توجه خاصی به تحولات قفقاز دارد. به نظر می‌رسد اگر چه فاکتورهای مختلفی در تعیین سیاست خارجی منطقه‌ای ایران در قبال منطقه قفقاز نقش دارد ولی مهم‌ترین موضوع برای ایران در این منطقه تأمین امنیت و ثبات باشد. لذا محور اصلی پژوهش حاضر این سؤال می‌باشد که چالش‌های فراروی امنیت جمهوری اسلامی ایران در منطقه قفقاز کدامند و راهکار مناسب با این چالش‌ها چیست؟ به علاوه سؤالات فرعی ذیل نیز در پژوهش مد نظر بوده است: ریشه اصلی ناآرامی‌های منطقه قفقاز چیست؟ دولت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای دخیل در تحولات قفقاز کدامند؟ هر یک از دولت‌ها چه اهدافی را در منطقه دنبال می‌کنند؟ سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران در منطقه قفقاز با کدام قدرت‌ها همسویی بیشتری دارد؟ هدف از نگارش مقاله پاسخ به پرسش‌های طرح شده به شیوه توصیفی تحلیلی با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای و اسنادی می‌باشد.