فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

فصلنامه مطالعات بین‌ المللی

پدرسالاری جدید در خاورمیانه عربی، درآمدی بر اندیشه هشام شرابی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان
عضو هیأت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی
چکیده
به دنبال دگرگونی‌های مهم جهان عرب در دو قرن گذشته، تلاش متفکران منطقه برای شناخت تمدن غرب و دلایل کامیابی‌های متعدد و مداوم آن شدت گرفت. دستیابی به چنین شناختی به طور طبیعی مستلزم شناخت رابطه «خود» و «دیگری» و بازخوانی میراث عربی-اسلامی بود. هشام شرابی (۲۰۰۵-۱۹۲۷) از جمله روشنفکران صاحب نام معاصر است که کوشیده است با بحث (پدر‌سالاری جدید) در این زمینه تصویری دقیق و واقع‌بینانه از وضعیت نظام‌های سیاسی عربی و موانع پیش رو ارائه دهد. از دید وی، پدرسالاری جدید نه وضعیتی مدرن است و نه سنتی، بلکه امر مدرن و پدرسالار با هم‌ اتحادی تناقض‌آمیز پیدا می‌کنند و مدرنیته به الگویی برای تقلید تقلیل می‌یابد. در نتیجه، طبقه مسلطی هم که ظهور می‌یابد نوعی خرده بورژوازی پدرسالاری جدید در قالب سرمایه‌داری وابسته است. در این میان دو گفتمان سکولاریسم و بنیادگرایی تلاش کرده‌اند به عنوان بدیلی برای نظام‌های سیاسی حاکم در منطقه ظاهر شود، ولی مشکل آن است که هر دو از منظری ایدئولوژیک به گذشته نگاه کرده‌اند و نتوانسته‌اند فراگیر شوند، به ویژه آنکه جوهره بنیادگرایی نیز پدرسالارانه است. به نظر شرابی، ویران‌سازی برداشت نوپدر‌سالارانه تنها از طریق گفتمان انتقادی مؤثر و تحول تدریجی در حوزه‌های مختلف - به جای تحول ناگهانی - ممکن است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Neo-Patriarchy in Arabian Middle East; An Introduction to Hisham Sharabi's Thought

نویسندگان English

Morteza Bahrani
Seyed Abdolamir Nabavi
Faculty member of the Institute of Cultural and Social Studies
چکیده English

Following the crucial transformations happened in the Arab world through the last 2 centuries, Arab scholars and intellectuals have attempted to know the basic elements of the western civilization and the roots of its prosperities and successes. Thus, they have to learn about the relation between the “self” and the “other”, besides reviewing their own Islamic-Arabic heritage. Hisham Sharabi (1927-2005) is among the intellectuals who introduce the concept of “Neo-Patriarchy”, through which we could see a realistic image of the Arab political systems. Noe-Patriarchy, as he has seen, is neither a modern state nor the traditional, but is the paradoxical combination of modernity and patriarchy; and thus just a mimic of Modernity. Therefore, the now middle class which emerges is a kind of sub-Bourgeois Neo-patriarchy as the comprador capitalism. However, while the Secularist and Fundamentalist discourses have emerged as the potential alternatives for the status quo, their backward ideological attitudes –and especially the patriarchic essence of Fundamentalism- have caused them to fail. According to Sharabi, it is only through the critical discourse and approaching to the gradual transformation, rather than sudden one, that the Neo-Patriarchism could be destructed.

کلیدواژه‌ها English

Neo-Patriarchy
Fundamentalism
Secularism
Orientalism
Arabian Middle East
Hisham Sharabi