مهدی ذاکریان فصلنامه مطالعات بین‌المللی با مشارکت انجمن علمی مطالعات صلح ایران فعالیت می‌کند. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی 1735-2045 4 4 2008 04 20 The Present Iraqi Constitution and the New State Building Incompatibility of Ethnicity, Religion and Modernity قانون اساسی جدید عراق و مهندسی ساختار دولت 127 162 222758 FA محسن خلیلی استادیار علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2025 06 08 Events of September 11 and then US invasion of Afghanistan and Iraq resulted in wide formal and substantial alterations in political and security equilibriums of the Middle East, Persian Gulf and Northern Africa. These alterations have made dominant new atmosphere and circumstances, in the sense of elimination or emergence new regimes, changing the nature of actors’ making coalitions, changing the mental image, decision making, emerging new international era, and changing the power structure in the international system. By eliminating Sadam Hussein, US was trying to engineer a new government and power structure in Iraq, within which the nature of a new constitution is considerably important. The author believes that, on the one hand, the content of the new constitution in the new international order, which is linked more or less with the third wave of democracy, cannot lack modern elements and components. On the other hand, a strong tribalism with growing tendency towards separatism and a relatively strong religious differentiation between Shiites and Sunnis in Iraqwill turn the new constitution of Iraq into triangle of inconsistency and incompatibility. وقایع یازده سپتامبر و سپس تهاجم سنگین آمریکا به افغانستان و عراق، باعث تغییر و تحول صوری و محتوایی بسیار گسترده‌ای در معادلات سیاسی و امنیتی خاورمیانه، خلیج فارس و شمال آفریقا شده است. این تعییر و تحول‌ها به گونه‌ای است که فضا و محیط نوینی را در خاورمیانه، هم از حیث حذف و یا ظهور رژیم‌های سیاسی جدید، تغییر ماهیت یارگیری‌های بازیگران و دگرگونی فضای ذهنی و تصمیم‌گیری نخبگان و دولت‌مردان و هم از جنبه پدیدار شدن عصر جدیدی در معادلات بین‌المللی و تغییر ساختار قدرت در عرصه نظام بین‌المللی، حاکم کرده است. آمریکا با حذف صدام حسین در حال تلاش برای مهندسی ساختار قدرت و حکومت جدید در عراق منطبق با مطلوبیت‌ها، راهبردها و سیاست‌های طراحی شده خود برآمده که از آن میان ماهیت قانون اساسی جدید و چیستی درون مایه آن اهمیت به‌سزایی یافته است. نگارنده بر این باور است که از یک سو، محتوای قانون اساسی جدید در فضای پر فشار نظم جدید بین‌المللی، که کمابیش با موج سوم دموکراسی پیوند خورده است، نمی‌تواند عناصر و مؤلفه‌های تمدنی مدرنیته را در خود حمل نکند؛ ولی از دیگر سو، در عراق یک قومیت‌گرایی قدرتمند و با پتانسیل جدایی‌طلبی رو به رشد و یک انشقاق مذهبی نسبتاً نیرومند میان شیعه‌ها و سنی‌ها، قانون اساسی جدید دولت عراق را به مثلثی از ناهمسانی و ناسازگی تبدیل خواهد کرد. https://www.isjq.ir/article_222758_6114724dbf9b6d7f900eca0b8ac2c0e6.pdf