وجود و فعالیت احزاب سیاسی، پیش شرط استقرار و فعالیت نظام پارلمانی

نوع مقاله: مقاله مستقل پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشگاه تبریز

چکیده

وجود و فعالیت احزاب سیاسی، یکی از پیش شرط‌های استقرار و فعالیت نظام پارلمانی در کشور ما است. به همین دلیل در این پژوهش تا حد امکان جایگاه احزاب سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران و نظام پارلمانی مورد توجه قرار گرفته است. نشان دادن عدم انطباق موقعیت و نقش آفرینی احزاب سیاسی در نظام پارلمانی و نظام حقوقی- سیاسی فعلی ایران، هدفی است که در این پژوهش به خواهیم پرداخت. در نظام پارلمانی، تحزب سیاسی که نتیجه قبول اصل تکثر و تعارض عقاید می‌باشد به مرتبه اعلی خود رسیده است، به گونه‌ای که دستگاه‌های حزبی و دستگاه حکومت در یکدیگر کاملا ادغام شده‌اند. با توجه به این که در یک نظام پارلمانی، تشکیل، تداوم و ادامه حیات دولت و نیز برقراری تعادل سیاسی در جامعه از طریق رقابت بین احزاب و جناح‌های سیاسی امکان‌پذیر می‌باشد، لذا در حال حاضر، فقدان احزاب سیاسی قدرتمند و منضبط در نظام جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از محدودیت‌های قابل توجه در تبدیل ساختار حقوقی- سیاسی کشور ما به نظام پارلمانی محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها


- اخوان کاظمی، بهرام(1388): علل نا کارآمدی احزاب سیاسی در ایران ، چاپ اول، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.

- اداره‌ی کل سیاسی وزارت کشور، دبیرخانه‌ی کمیسیون ماده‌ی 10 احزاب(1377)، شناسنامه‌ی تشکل‌ها و احزاب سیاسی جمهوری اسلامی ایران چاپ اول، تهران، انتشارات کمیل.

- ایوبی، حجت الله(1382): پیدایی و پایایی احزاب سیاسی در غرب، چاپ دوم، تهران، انتشارات سروش.

- بارنت، اریک(1386): مقدمه‌ای بر حقوق اساسی، ترجمه‌ی عباس کدخدایی، چاپ دوم، تهران، انتشارات بنیاد حقوقی میزان.

- تبریزنیا، حسین(1371): علل ناپایداری احزاب سیاسی در ایران،چاپ اول، بی‌جا، انتشارات مرکز نشر بین‌الملل.

- توحیدی، احمد رضا(1385): تأملی در اصول کلی نظام، حقوق و آزادی‌های مردم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، بی‌چا، قم، انتشارات معارف.

- ذاکریان،مهدی(1392):همه‌ی حقوق بشر یرای همه،چاپ اول، تهران، انتشارات میزان.

- شادلو، عباس(1379): اطلاعاتی درباره‌ی احزاب و جناح‌های سیاسی ایران امروز، چاپ اول، تهران، انتشارات گستره.

- طباطبایی مؤتمنی، منوچهر(1388): حقوق اساسی، چاپ سیزدهم، تهران، انتشارات میزان.

- عالیخانی، محمد(1375): حقوق اساسی، چاپ سوم، تهران، انتشارات دستان.

- قاضی شریعت پناهی، سید ابوالفضل(1380): حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، چاپ هفتم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

- ...........................(1389): بایسته‌های حقوق اساسی، چاپ سی و نهم، تهران، انتشارات میزان..

-‌هاشمی، سید محمد(1390): حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی، چاپ اول، تهران، انتشارات میزان.

- هریسی نژاد، کمال الدین (1387): حقوق اساسی تطبیقی، چاپ اول، تبریز، انتشارات آیدین.

 

2- مقالات

- اخوان کاظمی، بهرام(1386): «علل ناکارآمدی احزاب سیاسی در ایران»، نشریه‌ی زمانه، شماره‌ی 66.

- افخمی، حسین(1381)، «کارنامه‌ی مطبوعات و احزاب سیاسی در ایران»، مجله‌ی سیاسی- اجتماعی گزارش، شماره‌ی 135.

- ترابی، یوسف(1381)، «درآمدی بر خاستگاه و فرآیند تکوین احزاب سیاسی در ایران معاصر»، نشریه‌ی دانش انتظامی، شماره‌ی 4.

- دلاوری، ابوالفضل(1388)، «زمینه‌های اجتماعی ناپایداری احزاب سیاسی در ایران(از مشروطیت تا انقلاب اسلامی)» ، فصلنامه‌ی نقد و نظر، شماره‌ی 7.

- مدرسی چهادهی، مرتضی(بی‌تا)، «حزب در ایران»، مجله‌ی مسائل ایران، دوره‌ی دوم، شماره‌ی 12.

- مهدی زاده، مهدی(1386)، «مقدمه‌ای بر آسیب شناسی احزاب سیاسی در نظام حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات حقوقی، شماره‌ی مسلسل887.

 

3- قوانین و مقررات

- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، منصور، جهانگیر(1386)، چاپ پنجاه و سوم، نشر دوران، تهران.

- قانون فعالیت احزاب و انجمن‌ها و جمعیت‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی مصوب 7/6/1360 (مندرج در سایتwww.moi.ir ) (تاریخ مراجعه: 18/2/1392).

 

ب) منابع انگلیسی

 

- Florence Faucher - King(2005) : Changing Parties An Anthropology of British Political Party Conference, published by Palgrave Macmillan, First Edition.

- Ingle, Stephen(2008):The British Party System, published by Routledge, Fourth edition.

- Maor , Moshe(2005): Political Parties and Party Systems, published by Routledge, First Edition.    

- Tapper, Ted(2007) :The Governance Of British Higher Education, Oxford Centre for Higher Education Policy Studies,New College, Oxford, Published by Springer.