محدودیت‌های دریایی در خلیج فارس

نوع مقاله: مقاله مستقل پژوهشی

نویسندگان

1 استاد سیاست جغرافیایی و جغرافیای سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران،ایران.

2 استاد جغرافیای سیاسی،دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران ،تهران،ایران.

چکیده

منطقه خلیج فارس را می‌توان به عنوان عرصه ژئوپولیتیکی که روابط اعراب و ایرانیان در آن شکل می‌گیرند در نظر گرفت. به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع صادرات انرژی فسیلی در جهان ، خلیج فارس ایران و هفت کشور عربی منطقه را به هم نزدیک می‌کند. آنها از شباهت در زندگی اقتصادی و استراتژیک بهره می‌برند و نیز نگرانی‌های امنیتی مشابهی آنها را تهدید می‌کند. بر این اساس، به نظر می‌رسد که چالش‌های جغرافیای سیاسی دریایی کاملا وابسته به مجموعه‌ای از استانداردها و توافق نامه‌ها هستند. در حال حاضر، این چالش‌ها خود را در چهار دسته عمده با توجه به پیامدهای ژئوپولیتیک بین ایرانیان و اعراب منطقه و پیچیدگی روابط آشکار  می‌سازند. این دسته‌ها عبارتند از: مجادلات مذهبی که باعث نگرانی جغرافیای سیاسی فرقه‌ای شده‌اند، تبلیغات"هلال شیعی" در ترکیب اردن و اسرائیل، و بحث‌های ارضی بر سر نامگذاری خلیج فارس. این مقاله فرایند اختلافات ارضی، رسیدگی، و سرانجام  توافقات مناطق دریایی خلیج فارس در پنج دهه گذشته را بررسی می‌کند. ترتیب جغرافیای سیاسی دریایی در خلیج فارس نمونه‌ای از اختلافات سابق بر سر مرزها در مناطق دریایی جهان است.
 

کلیدواژه‌ها


  1. Abdulghari, Jasim M. 1984. Iraq and Iran, the Years of Crisis, London: Routledge. ----. 1976. Article II and III of Iran-Qatar Continental Shelf Boundary Agreement of 1969, Iranian Foreign Ministry, Relations with UAE, Oman, Qatar.
  2. Blake, G.H. and Schofield, R.N. 1987. Boundaries and State Territory in the Middle East and North Africa, MENAS Press Ltd., London.
  3. Ettelaat International. 18 June 1997. London.
  4. Mojtahed-Zadeh, Pirouz. 1990. Political Geography of the Strait of Hormuz. Geography Department- School of Oriental and African Studies, University of London.
  5. Mojtahed-Zadeh, Pirouz. 2013. Security and Territoriality in the Persian Gulf: A Maritime Political Geography, Section IV: Iran – UAE Territorial and Boundary Disputes, London/New York: Routledge.
  6. National Iranian Oil Company. 19 December 1970. Internal Memorandum to the President of the Board of Directors, No. 90504/4922/Sh.W. National Legislative Series. 1974.
  7. UN Document, No. ST/LEG/SER. B/16. Rosenberg, Matt. no Visible Date of Publication, Political Geography of the Oceans, Who Owns the Oceans?http://geography.about.com/od/politicalgeography/a/politicaloceans.htm.   
  8. Young, Richard. 1970. Equitable Solutions for Offshore Boundaries, The American Journal of International Law, Vol. 64.