مسئولیت بین‌المللی ناشی از فعالیت‌های ارتش‌های خصوصی

نوع مقاله: مقاله مستقل پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، ایران

2 استادیار و عضو هیات علمی گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، ایران

چکیده

ظهور و حضور ارتش­های خصوصی در عرصه مخاصمات مسلحانه باعث گردید که دولت­ها دیگر تنها بازیگران نظام بین‌الملل پس از جنگ سرد نباشند. امروزه مخاصمات مسلحانه چه بین­المللی و چه غیربین­المللی بیشتر جولانگاه ارتش­های خصوصی است تا ارتش­ها و سربازان دولتی. گسترش فعالیت­های این ارتش­ها و توسعه خدمات ارائه شده توسط آنان اعم از مشارکت مستقیم و غیرمستقیم سبب نگرانی جامعه بین­المللی از تبعات چنین حضور و فعالیتی شده است. چالش­های حقوقی مهمی در زمینه ماهیت و وضعیت حقوقی و به ویژه مسئولیت ارتش­های خصوصی وجود دارد؛ چراکه مطابق قواعد حقوق بشردوستانه هر فردی که به هر علتی در مخاصمات مسلحانه شرکت کند، در صورت عدم رعایت قواعد و اصول حاکم بر مخاصمات دارای مسئولیت خواهد بود. احراز زمینه­های ایجاد مسئولیت بین­المللی اعم از مسئولیت دولت و مسئولیت کیفری اعضای ارتش­های خصوصی مطابق اسناد بین­المللی برای ایجاد چارچوب حقوقی منسجم برای این امر ضروری است . دولت­هایی که بنحوی با ارتش­های خصوصی مرتبط می­باشند در قبال اقدامات این ارتش­ها، براساس تعهدات ناشی از قواعد حقوق بین­الملل و حقوق بین­الملل بشردوستانه، در صورت نقض این تعهدات دولت مسئولیت خواهد داشت. درکنار این بُعد از مسئولیت، نقض قواعد حقوق بشردوستانه مطابق مفاد کنوانسیون­های چهارگانه ژنو می‌تواند مسئولیت کیفری نیز برای اعضای ارتش­های خصوصی به دنبال داشته باشد. حال با توجه به پذیرش حضور این ارتش­ها در مخاصمات مسلحانه این سوالات مطرح می­شود که ماهیت حقوقی ارتش­های خصوصی چیست؟ ارتش­های خصوصی در قبال اقدامات و فعالیت­های خود چه مسئولیت­هایی برعهده دارند؟ ضمانت اجرای نقض قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه توسط ارتش­های خصوصی چیست؟

کلیدواژه‌ها


1. انصاری، م؛ طاهری، م ع، 1384، دانشنامه حقوق خصوصی، تهران: انتشارات محراب، جلد 3، چاپ اول

2. ایپسن، ن، 1387، رزمندگان و غیررزمندگان، ترجمه کتایون حسین نژاد، کتاب حقوق بشردوستانه در مخاصمات مسلحانه، تهران: انتشارات شهر دانش، چاپ اول 

3. دلخوش، ع ، 1390، مقابله با جرایم بین­المللی تعهد دولت­ها به همکاری، تهران: انتشارات شهر دانش، چاپ اول

4. دیکسون ، م، 1396، درآمدی بر حقوق بین‌الملل، ترجمه: مهدی ذاکریان و حسن سعید کلاهی، تهران: انتشارات خرسندی چاپ اول

5. زمانی، ق ،1395، واگرایی و همگرایی «مسئولیت کیفری فردی» و «مسئولیت بین­المللی دولت»: تأملی در اوراق پرونده جنگ شیمیایی عراق علیه ایران، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال هجدهم، شماره 51 ، تابستان 1395، 9-27

6. سلیمی، ص، 1376، پدیده مجرمانه و مسئولیت کیفری در حقوق بین‌الملل و حقوق کیفری، تهران: انتشارات خیام، چاپ اول

7. شریفی طراز کوهی، ح ؛ آذری، م،1390 ، مسئولیت دولت‌ها در قبال اعمال ناقض حقوق بین‌الملل‌بشردوستانه شرکت‌های نظامی و امنیتی خصوصی‌، فصلنامه علمی- پژوهشی آفاق امنیت،  سال چهارم ، شماره دوازدهم، پاییز 1390، ص 67-95

8. صفایی، ح، 1375، حقوق بین­الملل و داوری­های بین­المللی، تهران: انتشارات میزان ، چاپ اول

9. صلاحی،س‌، 1394، مسئولیت کیفری مافوق‌در نقض قواعد و مقررات حقوق بشر و بشردوستانه از سوی مأمورین امریکایی در اشغال عراق، مجله حقوقی بین المللی، شماره 53، پاییز  زمستان 1394، صفحات 286-255

  1. ضیائی بیگدلی، م.ر، 1392، حقوق‌بین­الملل بشردوستانه، تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ اول
  2. طهماسبی، ج، 1391، صلاحیت دیوان کیفری بین­المللی، تهران: انتشارات جنگل، چاپ دوم
  3. عبدالهی، م ، 1382، چالش‌های مسؤولیت کیفری دولت از منظر کمیسیون حقوق بین­الملل، مجله پژوهش­های حقوقی ، شماره 3، 47-88
  4. عبدالهی، م ، 1388، تروریسم حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه، تهران: انتشارات شهر دانش، چاپ اول
  5. فیوضی، ر، 1379، حقوق بین‌الملل مسئولیت بین‌المللی و نظریه حمایت سیاسی اتباع، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول 

15. کرافورد، ج، 1395، حقوق مسئولیت بین­المللی، ترجمه علیرضا ابراهیم گل، سیامک کریمی، حسن خسروشاهی، پریسا روشنفکر، تهران: انتشارات سنگلج قلم، چاپ اول

16. کریر، ر؛ فریمن ، ه؛ رابینسون، د؛ ویلمز هرست، ا، 1393، حقوق و رویه کیفری بین­المللی­، ترجمه ارمغان عبیری، زهرا عامری، تهران: انتشارات خرسندی، چاپ اول 

17. کمیسیون حقوق بین­الملل سازمان‌ملل متحد، 1388، مسئولیت‌بین­المللی دولت متن و شرح مواد کمیسیون حقوق بین­الملل، ترجمه علیرضا ابراهیم گل، تهران: انتشارات شهردانش، چاپ اول

  1. گلدوست جویباری، ر؛ خانلری المشیری، ع، 1388، مصونیت کیفری بین­المللی، تهران: انتشارات جنگل، چاپ اول
  2. مستقیمی، ب؛ طارم سری، م، 1377، مسئولیت بین­المللی دولت با توجه به تجاوز عراق به ایران، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول

 

  1. Crawford, J & Pellet, A & Olleson, S & Parlett, K, 2010, The Law of International Responsibility, oxford: university press
  2. Dickinson, LA, 2007, Contract as a tool for regulating private military companies, in From Mercenaries to Market: The Rise and Regulation of Private Military Companies. Edited by Simon Chesterman and Chia Lehnardt. Oxford: Oxford University Press, pp 205-235
  3. Doswald-Beck, L, 2007, Private Military Companies Under İnternational Humanitarian Law”, in From Mercenaries to Market: The Rise and Regulation of Private Military Companies. Edited by Simon Chesterman and Chia Lehnardt. Oxford: Oxford University Press, 115–139.
  4. Economist, 2011, Conflict Mediation Privatizing Peace, Available at:http://www.eco nomist.com/no de/18895458 , Accessed:20/10/2016
  5. Gillard, E, 2006, Private Military/Security Companies: the Status of their Staff and their Obligations under International Humanitarian Law and the Responsibilities of States in Relation to their Operations, Presentation held at the governmental experts’ workshop, 16 January 2006, Küsnacht, Switzerland, 1-11
  6. Henckaerts, J & Doswald-Beck, L, 2005, Customary International Humanitarian Law, Cambridge: Cambridge University Press,Vol I
  7. ICRC, 2008, THE MONTREUX DOCUMENT On Pertinent International Legal Obligations and Good Practices for States Related to Operations of Private Military and Security Companies During Armed Conflict, Available at: www.icrc.org Accessed:12/05/2017
  8. International Military Tribunal (Nuremberg),1946, At 447, part 22, Availability at:

 https://crimeofa ggression.info/documents /6/1946_ Nuremberg_Judgement.pdf Accessed:12/05/2017

  1. Kalidhass, P. R. Determining the Status of Private Military Companies under International Law: A Quest to Solve Accountability Issues in Armed Conflicts (2014)” Amsterdam Law Forum, VOL 6:2, pp4-19

10. Kazi Aoul, S & Revil, É & Sarrasin, B & Campbell, B, 2000, Towards a Spiral of Violence? “the Dangers of Privatising Risk Management of Investments in Africa” Mining Activities and the Use of Private Security Companies, Available at:http://www.ieim.uqam.ca/IMG /pdf/spiralen.pdf Accessed: 04/07/2017

11. Macdonald, A, 2005, “The Legal Status of Military and Security Subcontractors”, in ARNOLD Roberta & HILDBRAND Pierre-Antoine (eds), International Humanitarian Law and the 21st Century’s Conflicts: Changes and Challenges, Lausanne, Editions Inter-universitaires Suisses, pp. 215-253.

12. Melzer, N, 2009, Interpretive Guidance on the Notion of Direct Participation in Hostilities under International Humanitarian Law, Geneva: International Committee of the Red Cross pub

13. Morgenthau, H ,1987, Politics among nations: the struggle for power and peace, New York : Knopf pub

14. O’Brien,  K, 2007, What Should and What Should Not Be Regulated?’, in S. Chesterman  and C. Lehnardt (eds.), From Mercenaries to Market: The Rise and Regulation of Private Military Companies Oxford: Oxford University Press

15. Percy,  S, 2007, Regulating the Private Security Industry Mercenaries: The History of a Norm in International Relations , Oxford: Oxford University Press

16. Sheehy, Bt & Maogoto, Ja and Newell, V, 2009, Legal Control of the Private Military Corporation, London: Palgrave Macmillan pub

17. Singer, P, 2003, Corporate Warriors: The Rise of the Privatized Military Industry, Cornell University Press

18. Spiegel, P, 2005,  No contractors facing Abu Ghraib abuse charges,  Available at: http://www.ft.com/cms/s/0/610c9e58-0871-11da-97a6-00000e2 511c8.html?ft_site=falcon&desktop=true#axz z4skspLhC9 Accessed:15/02/ 2017

19. Stenner, L, 2014, Private Military and Security Companies: Security Actors without Accountability, KAIPTC Occasional, No. 36,1-23

  1. Tonkin, H, 2011, State Control over Private Military and Security Companies in Armed Conflict, New York: Cambridge University Press Werle, G & Jeberger, F, 2005, Principles of International Criminal Law, Oxford: Oxford University Pressat