آموزه‌های اسلامی و حقوق بشر

نوع مقاله: مقاله مستقل پژوهشی

نویسنده

دانشیار عضو هیات علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، ایران، تهران

چکیده

سه موضوع کانونی در موضوع آموزه‌های اسلامی و حقوق بشر می‌تواند مورد توجه باشد: 1. حقوق بشر‌چیست؟ 2. نقد اسلام بر حقوق بشر کجاست؟ و 3. تبیین دیدگاه اسلام از حقوق بشر چگونه انجام می‌شود؟ روشن است که حقوق بشر در گذشته‌های دور به دشواری می‌توانست در مذاهب و ادیان ورود پیدا کند. (Tomuschat, 2008: 18) اسلام نیز به مانند همه دیگر مذاهب در آغاز از در آشتی با حقوق بشر هم نشین نشد.  بسیار طبیعی به نظر می‌رسید که طرفداران حقوق بشر بتوانند احکامی مانند آزادی اندیشه، بیان، مذهب و نیز رویارویی با برده داری، شکنجه، مجازاتهای خشن و اعدام را به عنوان یک باور و ارزش جهانی  گسترش دهند. از سوی دیگر، شماری از رهبران و علمای مذهبی ادیان گوناگون به جای ارایه روندهای بهتر برای زندگی افراد که در‌هر‌مذهب وجود دارد، با تاکید بر نقطه‌های تقابل به حقوق بشر تاختند. اینگونه شد که احکام مذهبی با حقوق بشر در ستیز قرار گرفت و برخی تقابل شریعت با‌حقوق بشر را مطرح‌کردند. این پژوهش در پاسخ به پرسش کلیدی چگونگی آشتی میان حقوق بشر و اسلام این فرضیه را مورد آزمون قرار می‌دهد که: جا به جایی تعامل شریعت اسلامی با آموزه‌های مدنی اسلامی در موضوع حقوق بشر کاهنده جنبه‌های سلبی ارتباط حقوق بشر و اسلام است. پژوهشگر در این زمینه از مطالعات شخصی و یافته‌های آموزشی – پژوهشی خویش برای تنظیم این نوشتار بهره برده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. عبدالدائم، عبدالله، 1999، "الاحتفاء بالاعلان العالمی لحقوق الانسان وسط الظلام العالمی،" المستقبل العربی، السنه الحادیه و العشرون،‌العدد مئتان و واحد و اربعون (241)، آذار/مارس 1999.
  2. عبدالملک الصالح، عثمان، 1382، " حق امنیت شخصی افراد از دیدگاه اسلام،" ترجمه وتحقیق سید فضل الله موسوی در: مرکز مطالعات حقوق بشر، حقوق بشر و چشم اندازها، تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  3. ذاکریان، مهدی، 1381، حقوق بشر در هزاره جدید، تهران: انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  4. مطهری، مرتضی، 1362،  حماسه حسینی، تهران:‌ انتشارات صدرا.
    1. Billion, Didier, 2008, "L'Iran plaque des relations internationals," La revue internationale et strategique, no 70 (2008).
    2. Conde, Victor, 2004, Handbook of International Human Rights Terminology, Nebraska: University of Nebraska Press.
    3. Conseil de l'Europe, 2008, Droits de l'Homme en droit international, Strasbourg: les editions de conseil de l'europe.
    4. Cassese, Antonio, 2008, The Human Dimension of International Law: Selected Papers, Oxford: Oxford University Press.
    5. Dwyer, Kevin, 1991, Arab Voices: The Human Rights Debate in the Middle East, London: University of California Press.
      1. Lewis, David, 2008, The Temptatios of Tyranny in Central Asia, London: Hurst.
      2. Mandel, Jon, 2006, Global Justice, Cambridge: Polity.
      3. Mayer, Ann Elizabeht, 1995, Islam and Human Rights, London: Printer Publishers.
      4. Tomuschat, Christian, 2008, Human Rights: Between Idealism and Realism, 2nd ed. Oxford: Oxford University Press.