مهدی ذاکریان فصلنامه مطالعات بین‌المللی با مشارکت انجمن علمی مطالعات صلح ایران فعالیت می‌کند. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی 1735-2045 22 2 2025 09 23 Economic" Developments, "Political" Transformations, and the issue of “Consciousness” از «استعمار» تا «جهانی شدن»؛ تحولات «اقتصادی»، دگرگونی‌های «سیاسی» و مسالۀ «آگاهی» 75 97 231584 10.22034/isj.2025.519607.2327 FA نیره دلیر دانشیار و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 0000-0001-9897-5698 Journal Article 2025 04 23 Thinking about the role of "Economic" developments in the formation of major "Political" transformations in the international arena has been a subject of serious reflection by political and social science thinkers over the past century. Based on this, the primary question of the research is how economic developments played a pivotal role in international developments during the transition from the "colonial" era to the "globalization" era, and how the "consciousness" system contributed to shaping this process. The research, using the method of "historical explanation" and the approach of "economic history", proposes this hypothesis: in the 20th century, capitalism with a "free" and "global market" economic production method based on industrial production, with the priority of the United States, has prevailed over capitalism with a "local" production method based on colonial relations, which has resulted in the birth of the era of "globalization". Other findings indicate that the formation of the consciousness system in "center" and "periphery" societies has played a significant role in understanding the transformation process of these two trends in the twentieth century. تفکر دربارۀ نسبت تحولات «اقتصادی» در شکل‌گیری دگرگونی‌های «سیاسی» بزرگ در حوزه بین‌الملل در یک سدۀ گذشته محل تأمل جدی متفکران علوم سیاسی و اجتماعی بوده است بر این مبنا، پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه تحولات اقتصادی در گذر از عصر «استعماری» به عصر «جهانی شدن» نقش محوری در تحولات بین‌المللی ایفا کرده و نظام «آگاهی‌» چگونه به صورت‌بندی این روند یاری رسانده است؟ پژوهش با روش «تبیین تاریخی» و رویکرد «تاریخ اقتصادی» این فرضیه را مطرح می‌کند در قرن بیستم سرمایه‌داری با شیوۀ تولید اقتصادِ «آزاد» و «بازاری جهانی» مبتنی بر تولیدات صنعتی با توجه به اولویت ایالات متحده، بر سرمایه‌داری با شیوۀ تولید «محلی» بر اساس مناسبات استعماری تفوق یافته که به زایش عصر «جهانی شدن» منتج شده است. سایر یافته‌ها نشان می‌دهد صورت‌بندی‌های نظام آگاهی در جوامع «مرکز» و «پیرامون» اهمیت بسزایی در فهم فرآیند تبدیل این دو روند در قرن بیستم ایفا کرده است. https://www.isjq.ir/article_231584_e6591abc83510362040e9f950dc97440.pdf