مهدی ذاکریان فصلنامه مطالعات بین‌المللی با مشارکت انجمن علمی مطالعات صلح ایران فعالیت می‌کند. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی 1735-2045 22 3 2025 12 22 Regional Stability of the Middle East in the Light of the Militarization of the Afghan Diaspora from 2011 to 2024 ثبات منطقه‌ای خاورمیانه در پرتو نظامی‌شدن دیاسپورای افغان از ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ 225581 10.22034/isj.2025.527419.2350 FA فریبرز ارغوانی پیرسلامی دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0000-0002-6180-7751 نسیم صالح دانشجوی کارشناسی‌ارشد مطالعات منطقه‌ای، گرایش خاورمیانه و شمال آفریقا، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0009-0002-1647-051X Journal Article 2025 05 31 The militarization of the Afghan diaspora in the Middle East is an emerging phenomenon that has profound effects on patterns of stability and instability in the region. Using a descriptive-explanatory method and within the conceptual framework of “military diaspora” and relying on a case study of the performance of this diaspora in target countries, this research answers the fundamental question of what impact has the militarization of the Afghan diaspora had on regional stability in the Middle East between 2011 and 2024? The findings indicate that the Afghan military diaspora, in a context of geopolitical change, has played a dual role as a non-state military actor: on the one hand, it has fueled the escalation of violence, political destabilization, and the strengthening of proxy axes, and on the other hand, in some cases, it has appeared as a deterrent against extremism and interventionism. However, the destabilizing effects of this phenomenon are more pronounced than its stabilizing effects on the Middle East region. In addition, the performance of the Afghan military diaspora depends on the context and strategic interests of the host country; therefore, managing this diaspora requires multi-level measures and constructive cooperation between governments and international institutions in the Middle East region. نظامی‌شدن دیاسپورای افغان در منطقه خاورمیانه پدیده نوظهوری است که تاثیرات عمیقی بر الگوهای ثبات و بی‌ثباتی در منطقه دارد. این پژوهش با بهره‌گیری از روش توصیفی-تبیینی و در قالب چارچوب مفهومی «دیاسپورای نظامی» و با تکیه بر مطالعه موردی عملکرد این دیاسپورا در کشورهای هدف، به این سوال اساسی پاسخ می‌دهد که نظامی‌شدن دیاسپورای افغان در فاصله سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ چه تأثیری بر ثبات منطقه‌ای خاورمیانه داشته است؟ یافته‌ها حاکی از آن است که دیاسپورای نظامی افغان، در بستری از تحول ژئوپلیتیک، به‌عنوان یک بازیگر نظامی غیردولتی نقش دوگانه‌ای ایفا کرده است: از یک‌سو به تشدید خشونت، بی‌ثبات‌سازی سیاسی و تقویت محورهای نیابتی دامن زده و از سوی دیگر، در برخی موارد در نقش عاملی بازدارنده در برابر افراط‌گرایی و مداخله‌گر ظاهر شده است. با این حال، تأثیرات ثبات‌زدای این پدیده نسبت به اثرات تثبیت‌کننده آن بر منطقه خاورمیانه پررنگ‌تر است. به علاوه، عملکرد دیاسپورای نظامی افغان، وابسته به زمینه و منافع راهبردی کشور میزبان است فلذا مدیریت این دیاسپورا مستلزم تدابیری چندسطحی و همکاری سازنده میان دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی در منطقه خاورمیانه است.