مهدی ذاکریان فصلنامه مطالعات بین‌المللی با مشارکت انجمن علمی مطالعات صلح ایران فعالیت می‌کند. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی 1735-2045 2 3 2006 01 21 Democratization in the Middle East and Iran دموکراتیزه شدن در خاومیانه و ایران 127 143 223338 FA مهران کامروا استاد و رییس گروه علوم سیاسی دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، نورتریج Journal Article 2025 06 17 Continued strength on the part of the state and relative weakness and political dependence on the part of society have so far proven insurmountable obstacles to democratization in the Middle East. Consequently, none of the three broad patterns of democratization—democratization through civil society, through the deliberate retreat of authoritarian leaders, and because of the emergence of fissures within the once-cohesive ruling elite—have appeared in the region on a wide scale, with the possible exceptions of Turkey and Lebanon. In Iran, during the first term in office of President Khatami, it appeared that the state’s lack of institutional and ideological cohesion would usher in a democratization process. Such was not the case, however, and the cracks within the ruling establishment appear to have disappeared with the election to the presidency of Mahmoud Ahmadinejad. Nevertheless, if the new President makes good on his campaign promises of facilitating economic growth and development, and by doing so enhances the economic position and independence of the middle classes, he may unwittingly pave the way for turning them into agents of democratization by prompting them to demand greater economic and political accountability and representation. تداوم اقتدار دولت از یکسو و ضعف و وابستگی نسبی سیاسی جامعه از سوی دیگر، موانع برطرف نشدنی را پیش روی روند دموکراسی در خاورمیانه قرار داده است. به همین دلیل، هیچ کدام از سه خصیصه اصلی دموکراسی‌سازی - دموکراسی‌سازی از طریق جامعه مدنی توسط کنارهگیری داوطلبانه رهبران سلطه‌جو و با ایجاد شکاف در هسته یکپارچه نخبگان حاکم - نتوانسته‌اند به طور عمده در این ناحیه جلوه‌گر شوند. البته دو کشور لبنان و ترکیه استثناء واقع می‌شوند. در ایران، در دوره نخست ریاست‌جمهوری آقای خاتمی، به نظر می‌رسید که نبود و هماهنگی نهادی و ایدئولوژیکی در دولت، باعث کند شدن روند دموکراسی شود. ولیکن به نظر می‌رسد که شکاف‌های درونی ساختار حکومت با انتخاباتی که منجر به ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد شد از بین رفت. با این حال، در صورتی که رئیس‌جمهور جدید به قول‌های انتخاباتی خود در مورد هموار کردن راه برای رشد اقتصادی و توسعه عمل کند و بدین ترتیب وضعیت اقتصادی و نیازهای طبقه متوسط را بهبود بخشد، او ممکن است به صورت خودکار از طریق تشویق این طبقه به درخواست بیشتر برای پاسخگویی و شفاف‌سازی وضعیت اقتصادی و سیاسی، راه را برای تبدیل آنها به عاملان دموکراتیک ساز هموار سازد. https://www.isjq.ir/article_223338_bbbd16d60072fb75647ab49bb24501d7.pdf